સૂરા અલ-બકરા — આયત 11

1. શબ્દોના અર્થ:

• وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ: અને જ્યારે તેમને કહેવામાં આવે.
• لَا تُفْسِدُوا: તમે ભ્રષ્ટાચાર ન કરો, બગાડ ન કરો.
• فِي الْأَرْضِ: પૃથ્વી પર.
• إِنَّمَا: ફક્ત, બસ.
• نَحْنُ مُصْلِحُونَ: અમે જ સુધારો કરનારા છીએ.

1. આયતની તફસીર:

આ આયત મુનાફિકો (દંભી લોકો) અને તે લોકો વિશે છે જેઓ ઈમાનનો દાવો કરતા હતા, પરંતુ અંદરથી કુફ્ર (અવિશ્વાસ) અને ભ્રષ્ટાચારમાં ડૂબેલા હતા. જ્યારે ઈમાનવાળા તેમને નસીહત કરતા અને કહેતા કે પૃથ્વી પર ભ્રષ્ટાચાર ન કરો — એટલે કે કુફ્ર, પાપો, ઈસ્લામ વિરોધી ષડયંત્રો, મુસલમાનોના રહસ્યો ઉઘાડી પાડવા અને કાફિરો સાથે મિત્રતા રાખવા જેવા કાર્યોથી બાજુ રહો — ત્યારે તેઓ હઠ અને ખોટા દાવા સાથે જવાબ આપતા કે અમે તો ફક્ત સુધારો કરનારા છીએ, અમારો મકસદ તો ભલાઈ અને સુધારો છે.

વાસ્તવમાં તેઓ જૂઠા હતા. તેમનો દાવો કે "અમે સુધારો કરનારા છીએ" એ ખોટો હતો, જેમ તેમનો ઈમાનનો દાવો પણ ખોટો હતો. તેઓ પોતાના દિલમાં કુફ્ર છુપાવીને બહારથી મુસલમાનો જેવું દેખાડતા હતા, અને આ રીતે તેઓ સાચા અર્થમાં ભ્રષ્ટાચાર ફેલાવી રહ્યા હતા — પરંતુ તેમની જીભ પર સુધારાનો દાવો હતો. આ એક એવી માનસિકતા છે જેમાં માણસ પોતાની ખરાબીને ભલાઈ ગણીને બેસી જાય છે અને સુધારાનારાઓની નસીહતને પણ ટાળી દે છે.

1. આ આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

• સાચી નસીહત કબૂલ કરવી જોઈએ: જ્યારે કોઈ આપણને ભલાઈ તરફ બોલાવે અથવા ખરાબીથી રોકે, તો હઠ અને ઘમંડ છોડીને તેને ધ્યાનથી સાંભળવું જોઈએ.
• દંભ અને જૂઠાણું ઈસ્લામમાં નિંદનીય છે: બહારથી સારા દેખાવું અને અંદરથી ખરાબ રહેવું એ મુનાફિકતની નિશાની છે, જે ઈસ્લામમાં સખત નાપસંદ છે.
• ભ્રષ્ટાચાર ફક્ત ચોરી-લૂંટથી નહીં, ઈમાનની ખરાબીથી પણ થાય છે: પૃથ્વી પર સૌથી મોટો ભ્રષ્ટાચાર એ છે કે લોકોને સત્યથી રોકવા અને અવિશ્વાસ ફેલાવવો.
• સુધારાનો દાવો કરનારે પોતાનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ: ફક્ત જીભથી "અમે સુધારો કરનારા છીએ" કહેવું પૂરતું નથી; કર્મ અને નિયત સાચી હોવી જોઈએ.
• ઈસ્લામ સત્ય, પ્રામાણિકતા અને આત્મસુધારણાનો ધર્મ છે: આ આયત આપણને શીખવે છે કે સાચો સુધારો એ છે કે દિલ અને જીભ વચ્ચે એકતા હોય, અને આપણે ખરાબીથી દૂર રહીને ભલાઈ તરફ વળીએ — આ જ ઈસ્લામની સુંદરતા છે.