Toha surasi — Oyat 79

Kalimalarning ma’nolari:

• أَضَلَّ – adashtirdi, yo‘ldan ozdirdi.
• وَمَا هَدَى – va to‘g‘ri yo‘lga boshlagan emas.

Tafsir:

Fir’avn o‘z qavmini yo‘ldan ozdirdi. U ularga kufrni va Muso alayhissalomning da’vatini inkor etishni chiroyli ko‘rsatib berdi. U ularni yolg‘on va botil narsalar bilan aldadi, ularni haqiqatdan uzoqlashtirdi. U o‘zining da’vosi bilan ularni halokatga yetakladi, ammo ularni to‘g‘ri yo‘lga – hidoyat yo‘liga boshlagan emas. Uning da’vati faqat adashuv va zulm edi, na o‘zi hidoyat topdi, na qavmini hidoyatga yetakladi. Bu uning "Men sizlarni faqat to‘g‘ri yo‘lga boshlayapman", degan so‘zining yolg‘on ekanligini tasdiqlaydi. Uning amali uning so‘zini rad etdi, chunki u qavmini faqat adashuv va halokatga yetakladi.

Foydalar:

• Bu oyat rahbar va yetakchilarning mas’uliyati og‘irligini ko‘rsatadi. Rahbar o‘z qavmini to‘g‘ri yo‘lga boshlashga intilishi kerak, aks holda u ularni adashtirgan bo‘ladi.
• Fir’avnning o‘z qavmini adashtirishi, o‘zini "to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatuvchi" deb da’vo qilganiga qaramay, yolg‘on da’voning oqibati halokat ekanini bildiradi. Haqiqiy hidoyat faqat Allohning yo‘lidadir.
• Bu oyat musulmonlarga o‘z hayotlarida to‘g‘ri yo‘lni tanlashlari va yolg‘on yetakchilarga ergashmasliklari kerakligini eslatadi. Qiyomat kuni har bir inson o‘z amallari uchun javob beradi.
• Alloh taoloning "وَمَا هَدَى" degan so‘zi, Fir’avnning da’vosiga raddiya bo‘lib, har qanday zolim va mag‘rur rahbarning oxir-oqibat mag‘lub bo‘lishini va uning yo‘li halokat bilan tugashini ko‘rsatadi. Bu mo‘minlarga sabr va iymonda sobit qolishni o‘rgatadi.