سوره انبیاء — آيت 109

1) ڪلماتن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• تَوَلَّوْا: منهن موڙيائون، مُنهن ڦيريائون، يعني ايمان کان پاسو ڪيائون ۽ ان کان منهن موڙي ويا.
• آذَنتُكُمْ: مون توهان کي خبر ڏني، مون توهان کي آگاهه ڪيو.
• سَوَاءٍ: برابر، هڪجهڙي، يعني اهڙي حالت ۾ جو اسان ٻئي هڪ برابر مقام تي آهيون.
• أَدْرِي: مان ڄاڻان ٿو، مان خبر رکان ٿو.
• مَا تُوعَدُونَ: جنهن جو توهان سان وعدو ڪيو ويو آهي، يعني عذاب جي وعدي جي.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ اي نبي! جيڪڏهن هي ماڻهو ايمان کان منهن موڙين ۽ اسلام قبول ڪرڻ کان انڪار ڪن، ته توهان کين چئو ته: ”مان توهان کي اهو ڄاڻائي چڪو آهيان ته مان ۽ توهان هڪ برابر مقام تي آهيون، مون توهان کي الله جي طرفان اهو پيغام پهچائي ڇڏيو آهي، هاڻي توهان ۽ مان ٻئي ان ڳالهه کي چڱي طرح ڄاڻون ٿا. مان توهان کي ان عذاب کان آگاهه ڪري ڇڏيو آهي جنهن جي الله تعاليٰ وعدي ڪئي آهي. پر مون کي اها خبر ناهي ته جنهن عذاب جو توهان سان وعدو ڪيو ويو آهي، اهو ويجهو آهي يا پري، يعني اهو ڪڏهن ايندو، ان جو وقت مون کي معلوم ناهي. اهو فيصلو ۽ ان جو وقت صرف الله تعاليٰ ئي ڄاڻي ٿو.“

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• دعوت جي ذميواري پوري ڪرڻ: نبي ڪريم ﷺ کي حڪم ڏنو ويو ته توهان جو ڪم صرف پيغام پهچائڻ آهي، ماڻهن جو هدايت قبول ڪرڻ يا نه ڪرڻ توهان جي ذمي ناهي. اهڙي طرح هر داعي کي گهرجي ته هو پنهنجي دعوت جي ذميواري نهايت خلوص سان پوري ڪري ۽ نتيجو الله تي ڇڏي ڏئي.
• انصاف ۽ وضاحت: اسلام ۾ هميشه وضاحت ۽ صفائي سان ڳالهائڻ جي تعليم آهي. ”آذَنتُكُمْ عَلَىٰ سَوَاءٍ“ جو مطلب اهو آهي ته اسان ٻئي هڪ برابر مقام تي آهيون، ڪنهن تي ڪو ڀيد ڀاو ناهي، سڀني کي هڪجهڙو پيغام پهچايو ويو آهي.
• غيب جو علم صرف الله وٽ آهي: عذاب يا قيامت جو وقت ڪو به مخلوق نه ٿو ڄاڻي، اهو صرف الله تعاليٰ جي ئي علم ۾ آهي. ان مان اسان کي اهو سبق ملي ٿو ته غيب جي ڳالهين ۾ اسان کي صرف الله تي ڀاڙڻ گهرجي ۽ ان جي حڪم جو انتظار ڪرڻ گهرجي.
• اسلام جي دعوت ۾ حڪمت: اسلام جي دعوت ڏيڻ ۾ نرمي، وضاحت ۽ انصاف کي اپنائڻ گهرجي، ته جيئن ماڻهو اسلام جي خوبصورتي کي سمجهي سگهن ۽ ان ڏانهن راغب ٿين.
• الله جي وعدي تي يقين: الله تعاليٰ جو وعدو سچو آهي، عذاب اچڻو آهي، پر ان جو وقت صرف الله ئي ڄاڻي ٿو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته هميشه توبه ۽ نيڪ عملن ۾ رهون ۽ الله جي رحمت جي اميد رکون.