سوره مؤمنون — آیه 92

معانی کلمات:

• غیب: آنچه از حواس و دیدگان پنهان است.
• شهادت: آنچه مشهود و قابل درک با حواس است.
• فتعالی: پس بلندمرتبه و منزّه است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال، دانای همه چیز است؛ هم آنچه از دیدگان و حواس بندگان پنهان است و هم آنچه را آنان مشاهده میکنند و درک مینمایند. هیچ چیز در آسمانها و زمین، نه پنهان و نه آشکار، از علم او پوشیده نیست. او بر همه اسرار نهفته در دلها و رازهای پنهان در کائنات آگاهی کامل دارد و نیز از تمام اعمال و گفتارهایی که در برابر دیدگان آشکار میشود، باخبر است. پس او تعالی، منزّه و برتر از آن است که شریکی در آفرینش، تدبیر یا علم داشته باشد. مشرکان با نسبت دادن شریک به خداوند، او را به نقص و عجز متهم میکنند، اما او از همه این نسبتها و توصیفات ناروا، پاک و فراتر است.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم خداوند نامحدود و فراگیر است؛ هیچ چیزی از او پنهان نیست، پس بنده باید همواره مراقب اعمال و نیات خود باشد.
2. توحید در علم و آگاهی، از صفات کمال خداوند است و هرگونه شرک، ناشی از جهل و نادانی انسان است.
3. این آیه مایه آرامش مؤمنان است که خدایی که آنان را آفریده و تدبیر میکند، دانای مطلق است و هیچ خطا و اشتباهی در تدبیر او راه ندارد.
4. شناخت عظمت و علم الهی، انسان را به تواضع و عبادت خالصانه دعوت میکند و او را از وابستگی به موجودات ناتوان بازمیدارد.
5. تنزیه خداوند از هر شریک، پایه ایمان راستین است و مؤمن باید با این باور، دل را از هرگونه شرک ظاهری و پنهان پاک کند.