سوره مؤمنون — آيت 98

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• أَعُوذُ: پناه وٺان ٿو، پناه گهران ٿو، بچاءُ گهران ٿو.
• رَبِّ: اي منهنجا پالڻهار، اي منهنجا رب.
• أَن يَحْضُرُونِ: ته اهي (شيطان) منهنجي ويجهو حاضر ٿين، منهنجي ڪنهن به ڪم ۾ اچي شامل ٿين يا منهنجي چوڌاري گهمڻ لڳن.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت سورة مؤمنون جي آيت نمبر 97 سان گڏجي پڙهڻ گهرجي، جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تعليم ڏني آهي ته چئو: ”اي منهنجا رب! مان شيطانن جي وسوسن کان تنهنجي پناه گهران ٿو.“ ان کان پوءِ هن آيت ۾ ارشاد ٿئي ٿو ته نبي ڪريم ﷺ کي حڪم ڏنو ويو ته چئو: ”۽ اي منهنجا رب! مان تنهنجي پناه گهران ٿو ان کان ته اهي شيطان منهنجي ويجهو حاضر ٿين، منهنجي ڪنهن به ڪم ۾ اچي شامل ٿين، يا منهنجي چوڌاري گهمڻ لڳن.“

يعني مؤمن کي گهرجي ته هو صرف شيطان جي وسوسن کان ئي پناه نه گهري، بلڪه ان کان به پناه گهري ته شيطان سندس ڪنهن به معاملي ۾، ڪنهن به وقت ۽ ڪنهن به حالت ۾ ساڻس گڏ حاضر نه ٿئي. ڇاڪاڻ ته شيطان جڏهن به ڪنهن انسان جي ويجهو اچي ٿو ته هو کيس وسوسا ڏئي ٿو، سندس دل ۾ شڪ ۽ شبهه وجهي ٿو، ۽ کيس حق کان ڀٽڪائڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. خاص طور تي موت جي وقت شيطان انسان جي ويجهو اچي ٿو ته جيئن هو کيس ايمان کان محروم ڪري ۽ سندس دل ۾ ڪفر ۽ گمراهي وجهي. ان ڪري انسان کي گهرجي ته هو هر وقت ۽ هر حالت ۾ الله تعاليٰ کان پناه گهري ته شيطان سندس ويجهو نه اچي ۽ سندس ڪنهن به ڪم ۾ رڪاوٽ نه وجهي.

هن آيت ۾ هي به اشارو آهي ته انسان کي پنهنجي هر ڪم ۾ الله تعاليٰ جي پناه ۽ مدد جي ضرورت آهي، ڇاڪاڻ ته شيطان انسان جو کليل دشمن آهي ۽ هو هر وقت ۽ هر هنڌ انسان کي گمراهه ڪرڻ جا موقعا ڳولي ٿو. ان ڪري مؤمن کي گهرجي ته هو هميشه الله تعاليٰ کي ياد رکي، سندس پناه گهري، ۽ شيطان کان بچڻ جي ڪوشش ڪري.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ سان تعلق مضبوط ڪرڻ جي ترغيب: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان کي هر وقت ۽ هر حالت ۾ الله تعاليٰ کان پناه گهرڻ گهرجي. الله تعاليٰ ئي آهي جيڪو اسان کي شيطان جي شر کان بچائي سگهي ٿو.
• شيطان کان هميشه بچاءُ جي ضرورت: شيطان انسان جو کليل دشمن آهي ۽ هو هر وقت انسان کي گمراهه ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته اسان هميشه شيطان کان بچڻ جي ڪوشش ڪريون ۽ الله تعاليٰ کان پناه گهريون.
• دعا جي اهميت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته دعا ۽ پناه گهرڻ مؤمن جو هٿيار آهي. جڏهن به اسان کي ڪنهن به قسم جي خطري يا مشڪل جو سامنا هجي، اسان کي گهرجي ته اسان الله تعاليٰ کي ياد ڪريون ۽ سندس پناه گهريون.
• قرآن جي تعليمات تي عمل ڪرڻ جي ترغيب: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته قرآن مجيد ۾ اسان لاءِ هر قسم جي هدايت موجود آهي. اسان کي گهرجي ته اسان قرآن مجيد کي پڙهيون، ان تي غور ڪريون، ۽ ان جي تعليمات تي عمل ڪريون.
• اسلام جي آساني ۽ سادگي: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان الله تعاليٰ سان سڌو سنئون دعا ڪريون ۽ سندس پناه گهريون. اسلام ۾ ڪنهن به قسم جي وچولي جي ضرورت ناهي. هي آيت اسلام جي آساني ۽ سادگي کي ظاهر ڪندي آهي.
• موت جي وقت ايمان جي حفاظت جي دعا: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان کي موت جي وقت پڻ الله تعاليٰ کان پناه گهرڻ گهرجي ته شيطان اسان جي ايمان کي خراب نه ڪري. هي اسان لاءِ هڪ اهم سبق آهي ته اسان هميشه پنهنجي ايمان جي حفاظت لاءِ دعا ڪريون.