Shu'aro surasi — Oyat 181

Kalimalarning ma'nolari:

• Avfu-l-kayl: O‘lchovni to‘liq qilish, o‘lchab berishda haqni to‘liq ado etish.
• Muxsirin: O‘lchovni kamaytirib, odamlarning haqini yo‘qotadiganlar, ziyon yetkazuvchilar.

Tafsir:

Shuayb alayhissalom o‘z qavmi — Ayka ahliga murojaat qilib, ularni eng ko‘p qiladigan gunohlaridan biri bo‘lgan o‘lchovni kamaytirishdan qaytarmoqdalar. Ular savdo-sotiqda odamlarga o‘lchab berishda haqni to‘liq bermas, o‘lchovni kamaytirar edilar. Shuayb alayhissalom ularga: "O‘lchovni to‘liq qilib beringlar, odamlarning haqlarini kamaytiruvchilardan bo‘lmanglar", deb buyuradilar. Ya'ni, sotayotganingizda o‘lchovni to‘liq qilib bering, xaridorlarga ziyon yetkazmang, ularning haqlarini yeb, o‘z manfaatlaringizni ko‘zlab, o‘lchovni kamaytirmang. Bu buyruq faqat o‘lchovga emas, balki barcha muomalalarda odil bo‘lishga, odamlarning haqini to‘liq ado etishga ishoradir. Zero, o‘lchovni kamaytirish — bu nafaqat iqtisodiy zarar, balki jamiyatda ishonchsizlikni keltirib chiqaradigan axloqiy buzuqlikdir.

Foydalar:

• Islom dini savdo-sotiqda ham halollikni, odil bo‘lishni buyuradi. Musulmon kishi har qanday muomalada, hatto o‘lchov va tortishda ham adolatni saqlashi lozim.
• Odamlarning haqini kamaytirish — katta gunoh bo‘lib, bu ish jamiyatda o‘zaro ishonchni buzadi, iqtisodiy adolatsizlikka olib keladi.
• Ushbu oyat musulmonlarga iqtisodiy munosabatlarda ham Allohning nazoratini his qilishni o‘rgatadi. Har bir musulmon bilishi kerakki, qilgan har bir amali, hatto eng kichik o‘lchovdagi kamaytirish ham Allohning huzurida hisobga olinadi.
• Islom dini insonlarning haq-huquqlarini himoya qilishga katta e’tibor beradi. Bu oyat orqali bizga o‘rgatiladiki, haqiqiy mo‘min kishi o‘z manfaatini emas, balki adolatni birinchi o‘ringa qo‘yadi.