سوره شعراء — آيت 181

1) لفظن جي معنيٰ:

• أَوْفُوا: پورو ڪريو، مڪمل ادا ڪريو.
• الْكَيْلَ: ماپ، تور (اهو ماپ جيڪو ڪنهن شيءِ کي ماپڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو).
• الْمُخْسِرِينَ: نقصان ڏيندڙ، گهٽ ڪرڻ وارا، ٻين جا حق ماريندڙ.

2) تفسير:

حضرت شعيب عليه السلام پنهنجي قوم کي نصيحت ڪندي فرمايو ته جڏهن اوھين ماڻهن کي ڪا شيءِ وڪڻو ٿا ته ماپ ۽ تور پوري پوري ادا ڪريو، ان ۾ ڪا به گهٽتائي نه ڪريو. اوھين انهن ماڻهن مان نه بڻجو جي ٻين جا حق مارين ۽ کين گهٽ شيون ڏئي نقصان پهچائين. يعني اهڙو ڪم نه ڪريو جو ماڻهن کي انهن جو پورو حق نه ملي ۽ اوھين کين گهٽ ۽ اڻپورو ڏئي ڇڏيو. اها هدايت صرف ماپ ۽ تور تائين محدود ناهي، پر ان جو مطلب اهو آهي ته هر معاملي ۾ ماڻهن جا حق پورا ادا ڪيا وڃن، ڪنهن سان به ٺڳي ۽ زيادتي نه ڪئي وڃي.

3) فائدا ۽ سبق:

• ايماندار واپار جي ترغيب: هيءَ آيت مسلمانن کي سيکاريندي آهي ته واپار ۾ ايماندار رهو، ماپ ۽ تور پوري ڪريو ۽ ماڻهن سان ٺڳي نه ڪريو. ايماندار واپاري کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي ملي ٿي.
• ٻين جا حق ادا ڪرڻ: اسلام اسان کي سيکاريندي آهي ته رڳو عبادتن سان ئي ڪم نه ٿو ٿئي، پر ٻين جا حق به پورا ڪرڻ ضروري آهن. جيڪو ٻين جا حق ماريندو، اهو الله جي ناراضي جو سبب بڻجندو.
• معاشي انصاف: هيءَ آيت معاشي انصاف جي بنياد تي زور ڏئي ٿي ته هر شخص کي ان جو پورو حق ملي، ڪو به ڪنهن سان زيادتي نه ڪري.
• قرآن جي عالمگير هدايت: قرآن مجيد رڳو عبادت جي ڳالهه ناهي ڪندو، پر روزمره جي زندگي، واپار ۽ معاملات ۾ به سڌي رستي جي رهنمائي ڪندو آهي. اهو ئي سبب آهي جو قرآن هر دور ۽ هر سماج لاءِ هدايت جو سرچشمو آهي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اهڙو مذهب آهي جيڪو انسانيت جي ڀلائي ۽ انصاف جو درس ڏئي ٿو. جيڪڏهن هر مسلمان انهن هدايتن تي عمل ڪري ته معاشرو امن، محبت ۽ برابري سان ڀريل هوندو.