Аль Имран сүрөсү — Аят 163

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• دَرَجَاتٌ (даражалар): Даража, тепкич, баскыч дегенди билдирет. Бул жерде адамдардын Аллаху тааланын алдындагы ар кандай деңгээлдери, орундары жана аларга берилүүчү сыйлык же жазанын өлчөмү түшүнүлөт.
• عِندَ اللَّهِ (Аллахтын алдында): Аллахтын алдында, Анын илиминде жана өкүмүндө дегенди билдирет. Бул жерде сөз болуп жаткан нерселердин Аллах тарабынан так белгиленип, эч кимге жашыруун эмес экендиги баяндалат.
• بَصِيرٌ (Басыр): Көрүүчү, көрүп туруучу дегенди билдирет. Аллах Таала адамдардын бардык кылган иштерин көрүп, билип турат деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдардын дүйнөдөгү жана акыреттеги абалдарынын бирдей эмес экендигин баяндайт. Бейишке кирүүчүлөр, башкача айтканда, Аллахтын ыраазылыгын көздөп, Ага баш ийип жашоо өткөргөндөр, ар кандай даражаларга, баскычтарга ээ болушат. Ал эми тозокко түшүүчүлөр, башкача айтканда, Аллахтын каарына калган иштерди кылып, Ага каршы чыккандар, тозоктун ар кандай тереңдиктеринде, төмөнкү баскычтарында болушат. Алар эч качан бирдей болушпайт. Ар бир адамдын орду жана ала турган сыйлыгы же жазасы Аллахтын алдында так белгиленген. Аллах Таала алардын кылган бардык иштерин көрүп турат, эч бир нерсе Ага жашыруун эмес. Ошондуктан Аллах ар бир адамга кылган ишине жараша сыйлык же жаза берет. Бул аят адамдарды жакшы иштерди кылууга жана жаман иштерден качууга чакырат, анткени ар бир кылган ишибиз үчүн жооп беребиз.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адилеттүүлүк: Аллах Таала ар бир адамга кылган ишине жараша сыйлык же жаза берет. Бул Анын адилеттүүлүгүнүн белгиси. Бул бизди жакшы иштерди кылууга шыктандырат, анткени эч бир жакшылык эске алынбай калбайт.
• Жоопкерчилик: Ар бир адам өз иши үчүн жооптуу. Аллах биздин бардык кылган иштерибизди көрүп турат. Бул бизди дайыма ойлонуп, жакшы иштерди кылууга түрткү берет.
• Үмүт жана коркунуч: Бейиштин даражаларынын ар кандай болушу бизге жакшы иштерди көбүрөөк кылып, жогорку даражаларга жетүүгө умтулууга үмүт берет. Тозоктун төмөнкү баскычтары жөнүндө ойлонуу бизди жаман иштерден сактанууга жана Аллахтын каарынан коркууга үйрөтөт.
• Аллахтын илиминин кеңдиги: Аллахтын биздин бардык иштерибизди көрүп, билип турушу Анын улуулугун жана кудуреттүүлүгүн көрсөтөт. Бул биздин Ага болгон ишенимибизди бекемдейт жана Ага гана сыйынууга тарбиялайт.
• Акыретке даярдык: Бул аят бизге дүйнө жашоосунун убактылуу экенин жана акыретте ар бирибиз өз ордубузду аларыбызды эскертет. Бул бизди акырет үчүн даярдык көрүүгө, жакшылык иштерди көбөйтүүгө жана жамандыктардан алыс болууга чакырат.