Sure Âl-i İmrân — Ayet 163

Kelime Anlamları:

• Derecât (دَرَجَاتٌ): Dereceler, mertebeler, makamlar. Burada insanların Allah katındaki konumlarının farklılığını ifade eder.
• Basîr (بَصِيرٌ): Her şeyi gören, hiçbir şey O'na gizli kalmayan.

Tefsir:

Bu mübarek ayet-i kerime, insanların Allah katındaki konumlarının asla birbirine denk olmadığını, herkesin ameline göre farklı mertebelerde bulunacağını haber vermektedir. Cenâb-ı Hak buyuruyor ki: "Onlar, Allah katında derece derecedirler." Yani insanlar, dünyada yaptıkları işlere, niyetlerine ve Allah'a olan bağlılıklarına göre; cennet ehli kendi arasında yükselen derecelere, cehennem ehli ise kendi arasında alçalan derekelere sahiptirler.

Bu ayet, müminleri müjdeleyen ve kâfirleri uyaran büyük bir hakikati ortaya koyar. Cennet yolunu tutanlar, Allah'ın rızasını kazanmak için çalışanlar; birbirinden üstün makamlara ulaşacaklardır. Kimi peygamberlerin komşusu olacak, kimi şehitlerle beraber olacak, kimi de salih kullarla haşrolacaktır. Bu dereceler, kişinin imanındaki derinlik, amellerindeki ihlas ve takvasındaki yükseklik nispetinde artacaktır.

Öte yandan, Allah'ın emirlerine sırt çevirenler, O'na isyan edenler de kendi aralarında derekelere ayrılacaklardır. Kimi daha şiddetli bir azaba uğrayacak, kimi daha hafif bir cezaya çarptırılacaktır. Fakat hiçbiri kurtuluşa eremeyecektir.

Ayetin sonunda ise Rabbimiz şöyle buyuruyor: "Allah, onların yaptıklarını hakkıyla görendir." Bu ifade, hem bir tehdit hem de bir tesellidir. Hiçbir amel, hiçbir niyet, hiçbir çaba Allah'ın görüş alanından kaçmaz. İyilik yapan da kötülük yapan da mutlaka yaptığının karşılığını görecektir. Bu, adaletin en mükemmel şekilde tecelli edeceği günün habercisidir.

Sevgili kardeşlerim! Bu ayet bize şunu öğretiyor: Bu dünya hayatı, ahiretteki derecelerimizi belirleyen bir imtihan alanıdır. Her birimiz, bugün yaptığımız her hareketle, söylediğimiz her sözle, attığımız her adımla aslında ahiretteki yerimizi inşa ediyoruz. Ne mutlu o kimselere ki, bu inşaatı sağlam temeller üzerine kuruyor; iman, ibadet ve güzel ahlakla yükseltiyor.

Allah'ın bizi gördüğünü, her halimizi bildiğini idrak ederek yaşayan bir mümin, asla kötülüğe meyletmez. Çünkü bilir ki, gören bir göz, işiten bir kulak ve her şeyi kaydeden melekler vardır. Ve en önemlisi, her şeyi gören Allah vardır. Bu şuurla yaşayan kimse, dünyada huzurlu, ahirette ise yüksek derecelere ulaşan bahtiyarlardan olur.

Rabbimiz bizleri, dereceleri yükselen kullarından eylesin. Amin.