Sure Lokmân — Ayet 18

Kelime Anlamları:

• تُصَعِّرْ: Yüzünü çevirmek, bükmek, kibirlenerek başka tarafa dönmek.
• خَدَّكَ: Yanağın, yüzün.
• مَرَحًا: Şımarıkça, kibirle, böbürlenerek yürümek.
• مُخْتَالٍ: Kibirli, kendini beğenmiş, çalımlı yürüyen.
• فَخُورٍ: Övünen, sahip olduğu nimetlerle böbürlenen.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Lokmân (a.s.)’ın oğluna verdiği altın değerindeki öğütlerin bir devamıdır ve müminlere güzel ahlâkın iki temel düsturunu öğretmektedir.

Allah Teâlâ, kullarına şöyle buyuruyor: "İnsanlara karşı yüzünü buruşturma, kibirlenerek onlardan yüz çevirme." Yani konuşurken veya konuşulurken muhatabını küçümseyerek yanağını bükme, suratını asma, bakışlarını başka tarafa çevirme. Çünkü bu davranış, kalpteki kibrin dışa yansımasıdır ve insanlar arasında sevgiyi yok eder. Mümin, yüzü güler yüzlü, kalbi yumuşak ve insanlara karşı mütevazı olmalıdır.

Ardından Allah Teâlâ şöyle buyuruyor: "Yeryüzünde şımarıkça, kibirle yürüme." Yani çalımlı çalımlı, kasılarak, insanlara tepeden bakarak yürüme. Bu, kişinin kendini beğenmişliğinin ve başkalarını hor görmesinin bir alametidir. Oysa yeryüzü Allah’ındır ve insan orada bir misafirdir; misafirin kibirlenmesi ne kadar çirkinse, kulun da Rabbi’nin mülkünde böbürlenmesi o kadar çirkindir.

Âyetin sonunda bu davranışların neden yasaklandığı açıklanır: "Çünkü Allah, kendini beğenen ve övünen hiçbir kimseyi sevmez." Kibir, Allah’ın sevgisinden uzaklaştıran en büyük günahlardandır. Nitekim İblis’in Allah’ın rahmetinden kovulmasının sebebi de kibriydi. Kendini beğenen, sahip olduğu nimetleri Allah’tan bilmez ve O’na şükretmez; aksine bu nimetlerle insanlara karşı böbürlenir. Oysa gerçek büyüklük, Allah’a itaatte ve kullukta tevazu göstermektedir.

Sevgili kardeşim! Bu âyet bize, İslam’ın güzel ahlâk üzerine kurulu olduğunu hatırlatmaktadır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hayatı, tevazunun en güzel örneğiyle doludur. O, ashabıyla birlikte oturur, onların dertlerini dinler, kimseyi küçümsemezdi. Bizler de O’nun ümmeti olarak, insanlara karşı güler yüzlü, yumuşak huylu ve mütevazı olmalıyız. Unutmayalım ki tevazu, Allah katında yükselmeye vesiledir; kibir ise insanı hem dünyada hem ahirette zelil eder. Rabbimiz, bizleri kibirden uzak, tevazu sahibi kullarından eylesin.