Saffot surasi — Oyat 160

Kalimalarning ma'nolari:

• Illā – bundan mustasno.
• Ibādallāh – Allohning bandalari.
• Mukhlasīn – (Alloh tomonidan) xolis qilingan, ya'ni shirk va gunohlardan poklangan, ixlos bilan Unga ibodat qiluvchi bandalar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'zining buyuk zotiga nisbatan noto'g'ri sifatlarni nisbat beruvchi mushriklarning holatini bayon qilgach, ulardan mustasno bo'lgan bandalarni zikr qilmoqda. Ya'ni, Allohning xolis bandalari – ularni Alloh O'zi uchun tanlab, shirk va gunohlardan poklagan zotlar – bunday noto'g'ri sifatlashlardan mutlaqo holi bo'ladilar. Ular Alloh taoloni faqat Unga munosib bo'lgan ulug'lik, kamolot va jamol sifatlari bilan vasf etadilar. Ular Allohning hech bir sifatini O'z maxluqotiga o'xshatmaydilar, balki Uning zotini har qanday nuqsondan pok deb biladilar. Bu bandalar o'z e'tiqodlarida ixlosli bo'lib, Allohning birligini, qudratini va hikmatini to'g'ri anglaydilar hamda Unga faqat O'zi munosib bo'lgan sifatlarni nisbat beradilar.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga e'tiqodda ixlosning naqadar muhimligini o'rgatadi. Allohning xolis bandalari bo'lish – insonning eng oliy maqsadi bo'lib, bu orqali inson noto'g'ri e'tiqod va shubhalardan saqlanadi.
2. Alloh taoloni faqat Unga munosib sifatlar bilan vasf etish – tavhid aqidasining asosiy tamoyilidir. Bu oyat musulmonlarni Allohning zotini har qanday nuqsondan pok bilishga va Uning sifatlarini O'z maxluqotiga o'xshatishdan qaytaradi.
3. Allohning bandalarini O'zi uchun tanlashi va ularni poklashi – bu Allohning fazli va marhamatidir. Bu esa mo'minlarni Allohga yaqinlashishga, ixlosni mustahkamlashga va gunohlardan uzoqlashishga undaydi.
4. Bu oyat musulmonlarga Allohning ulug'ligi va kamolotini to'g'ri anglash orqali qalbda O'ziga bo'lgan muhabbat va ehtiromni oshiradi, ularni to'g'ri yo'lda sobit qadam bo'lishga chorlaydi.