સૂરા અન-નિસા — આયત 40

શબ્દોની સમજૂતી:

• مِثْقَالَ ذَرَّةٍ: એક નાના કીડી જેટલું વજન, અથવા અતિ સૂક્ષ્મ કણ જેટલું પ્રમાણ. અહીં અર્થ છે — સૌથી નાની વસ્તુનું પણ વજન.
• يُضَاعِفْهَا: તેને ઘણા ગણું કરી દે છે.
• مِن لَّدُنْهُ: તેની પાસેથી, તેના તરફથી — એટલે કે અલ્લાહના ખાસ દરબારથી.
• أَجْرًا عَظِيمًا: અત્યંત મોટું ઈનામ, જેની મહાનતાનો અંદાજો કોઈ માપી શકે નહીં.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓ પર જરા પણ અન્યાય કરતો નથી. તે કોઈના સત્કર્મોમાંથી એક નાના કીડી જેટલું પણ ઓછું કરતો નથી, અને કોઈના દુષ્કર્મોમાં વધારો પણ કરતો નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ એક સૂક્ષ્મ કણ જેટલું પણ સારું કામ કરે, તો અલ્લાહ તેને ઘણા ગણું વધારી દે છે — એટલે કે એક નાનું સત્કર્મ પણ અનેક ગણું થઈ જાય છે. અને પછી તે પોતાના ખાસ કરમથી એવું મહાન ઈનામ આપે છે, જેની કલ્પના પણ માનવ બુદ્ધિ કરી શકે નહીં — એ છે જન્નત.

આ આયત અલ્લાહની અદલ-ઇન્સાફ અને તેની અપાર કૃપાને દર્શાવે છે. તે દર્શાવે છે કે અલ્લાહ કોઈની સાથે જરા પણ જુલમ નહીં કરે, પરંતુ જ્યારે બંદો નાનું સત્કર્મ કરે ત્યારે તેને ઘણા ગણું વધારીને તેના પર કૃપા કરે છે. આ અલ્લાહની રહેમત અને ઉદારતાની સૌથી સુંદર ઝલક છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહનો ઇન્સાફ: અલ્લાહ સંપૂર્ણ ન્યાયી છે. તે કોઈના પર જરા પણ અન્યાય નહીં કરે. આ વાત આપણા દિલને શાંતિ આપે છે કે આપણે જે સારું કામ કરીએ છીએ, તે ક્યારેય વ્યર્થ નહીં જાય.
2. નાના સત્કર્મની કદર: ભલે આપણે કોઈ ખૂબ નાનું સારું કામ કરીએ — જેમ કે કોઈને હસીને મળવું, રસ્તામાંથી તકલીફ આપતી વસ્તુ હટાવવી, અથવા કોઈને એક શબ્દની મદદ કરવી — અલ્લાહ તેને પણ ઘણા ગણું કરીને તેનું ઈનામ આપે છે. આ વાત આપણને સારા કામો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
3. અલ્લાહની અપાર કૃપા: અલ્લાહ ફક્ત સત્કર્મોનું વળતર આપતો નથી, પરંતુ તેના પર ઉમેરો પણ કરે છે અને પોતાના ખાસ ખજાનામાંથી એવું મહાન ઈનામ આપે છે જેની કલ્પના પણ મુશ્કેલ છે. આ આપણને અલ્લાહની રહેમત પર ભરોસો રાખવા અને તેની કૃપાની આશા રાખવા પ્રેરે છે.
4. નિરાશ ન થવું: જો આપણે ઘણા પાપ કર્યા હોય તો પણ અલ્લાહ તેમાં વધારો નહીં કરે, અને જો આપણે નાનું સારું કામ કરીએ તો તેને ઘણા ગણું કરી દે છે. આ આપણને તૌબા કરવા અને સારા કામો તરફ પાછા ફરવા પ્રેરે છે.
5. જન્નતની આશા: આ આયત આપણને યાદ કરાવે છે