فتح سۈرىسى — ئايەت 22

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• وَلَوْ قَاتَلَكُمُ: ئەگەر ئۇرۇش قىلغان بولسا سىلەر بىلەن.
• الَّذِينَ كَفَرُوا: ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرگە كاپىر بولغان كىشىلەر.
• لَوَلَّوُا الْأَدْبَارَ: ئارقىلىرىنى قايتۇرۇپ قاچقان بولاتتى، يەنى مەغلۇپ بولۇپ قاچقان بولاتتى.
• وَلِيًّا: ياردەم قىلىپ ھىمايە قىلىدىغان دوست.
• نَصِيرًا: ئۇرۇشتا ياردەم بېرىدىغان مەدەتكار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرگە ئۇلۇغ بىر ۋەدىنى بىلدۈرۈپ، يۈرەكلىرىڭلارنى تىنچلاندۇرماقتا. ئەگەر مەككە كاپىرلىرى سىلەر بىلەن ئۇرۇش قىلىشنى جۈرئەت قىلغان بولسا، ئۇلار ھەرگىز غەلىبە قازىنالمايتتى. ئەكسىچە، ئۇلار مەغلۇپ بولۇپ، ئارقىلىرىنى قايتۇرۇپ قاچقان بولاتتى. ئاندىن ئۇلار ئۆزلىرىنى قوغدايدىغان بىرەر دوست ياكى ئۇرۇشتا ياردەم بېرىدىغان بىرەر مەدەتكار تاپالمايتتى. چۈنكى ئاللاھ تائالا مۆمىنلەرگە ياردەم بېرىدۇ ۋە ئۇلارنى ھەرگىز يالغۇز قويمايدۇ.

بۇ ئايەت ئاللاھنىڭ مۆمىنلەرگە بەرگەن چوڭ بىر ۋەدىسىدۇر. ئۇ كۈنلەردە مۆمىنلەر خەيبەر غەزىسىدە غەنىمەت ئالغان، ئاللاھ ئۇلارنىڭ قولىنى كاپىرلارنىڭ زىيانكەشلىكىدىن تارتقان ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئەگەر كاپىرلار ئۇرۇش ئېلان قىلغان تەقدىردىمۇ، ئۇلارنىڭ ئاخىرقى نەتىجىسى مەغلۇبىيەت بولاتتى. بۇ ئاللاھنىڭ مۆمىنلەرگە بولغان مەدەتكارلىقىنىڭ ۋە قوغدىغۇچىلىقىنىڭ روشەن دەلىلىدۇر.

ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئەھۋالدا مۆمىنلەرنى قوغدايدۇ ۋە ئۇلارغا ياردەم بېرىدۇ. كاپىرلارنىڭ ھېچقانداق كۈچى ئاللاھنىڭ ئىرادىسىگە قارشى تۇرالمايدۇ. ئۇلارنىڭ ھېچقانداق دوستى ۋە مەدەتكارى بولمايدۇ، چۈنكى ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولغان، شۇڭا ئاللاھ ئۇلارنى ياردەمسىز قالدۇرىدۇ.

3) دەۋەت ۋە تەرغىب:

ئى ئىنسانلار! بۇ ئايەت سىلەرگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە مۆمىنلەرگە بولغان مېھرىبانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق قىيىنچىلىقتا مۆمىنلەرگە ياردەم بېرىدۇ، ئەگەر سىلەرمۇ ئاللاھقا ئىشەنسەڭلار ۋە ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرساڭلار، ئاللاھ سىلەرنىمۇ قوغدايدۇ ۋە ياردەم بېرىدۇ. كاپىرلارنىڭ كۈچ-قۇدرىتى قانچىلىك زور بولسىمۇ، ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ئالدىدا ھېچنەرسە ئەمەس. ئاللاھقا يۆنەلگەن قەلب ھەرگىز يالغۇز قالمايدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ ھەممىڭلارنىڭ ياردەمچىسى ۋە قوغدىغۇچىسىدۇر.