سوره انعام — آيت 12

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قُل: چؤ (اي پيغمبرﷺ).
• لِّمَن مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ: آسمانن ۽ زمين ۾ جيڪي ڪجهه آهي، سو ڪنهن جو آهي؟
• كَتَبَ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ: الله پنهنجي ذات تي رحمت لازم ۽ لازمي ڪئي آهي.
• لَيَجْمَعَنَّكُمْ: يقيناً الله اوھان سڀني کي گڏ ڪندو.
• إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ: قيامت جي ڏينهن تائين (يعني قيامت جي ڏينهن ۾).
• لَا رَيْبَ فِيهِ: ان ۾ ڪو به شڪ ناهي.
• خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ: جن پنهنجو پاڻ نقصان ۾ وڌو ۽ برباد ڪيو.
• فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ: پوءِ اهي ايمان نه ٿا آڻين.

2) آيت جي تفسير:

(اي پيغمبرﷺ!) انهن مشرڪن کان پڇو ته آسمانن ۾ ۽ زمين ۾ جيڪي ڪجهه آهي، اهو سڀ ڪنهن جي ملڪيت ۽ اختيار ۾ آهي؟ پوءِ پاڻ ئي جواب ڏيو ۽ چؤ ته اهو سڀ الله جو آهي. اهي مشرڪ پاڻ به ان ڳالهه جو اقرار ڪن ٿا ته آسمانن ۽ زمين جو مالڪ الله ئي آهي، پوءِ ان جو مطلب اهو آهي ته عبادت به رڳو ان ئي جي لاءِ هجڻ گهرجي.

پوءِ الله ٻڌائي ٿو ته هن پنهنجي ذات تي رحمت لازمي ۽ لازم ڪري ورتي آهي، يعني هن پنهنجي ٻانهن تي مهرباني ۽ فضل جو واعدو ڪيو آهي ته انهن کي فوراً سزا نه ڏيندو، شايد اهي توبه ڪري ايمان آڻين. پر جيڪڏهن اهي توبه نه ڪن ۽ ايمان نه آڻين، ته پوءِ الله انهن سڀني کي قيامت جي ڏينهن گڏ ڪندو، جنهن جي اچڻ ۾ ڪو به شڪ ناهي. ان ڏينهن هر هڪ کي پنهنجي عملن جو بدلو ملندو.

جن ماڻهن ڪفر ۽ شرڪ اختيار ڪيو، تن پنهنجو پاڻ ئي برباد ۽ نقصان ۾ وڌو، ڇاڪاڻ ته اهي ايمان نه ٿا آڻين ۽ نه ئي پنهنجي پاڻ کي بچائڻ جي ڪوشش ڪن ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي رحمت جو وڏو اظهار: الله پاڻ تي رحمت لازمي ڪئي آهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته هو پنهنجي ٻانهن تي تمام مهربان آهي ۽ کين فوراً سزا نه ٿو ڏئي، پر مهلت ٿو ڏئي ته شايد اهي توبه ڪري ايمان آڻين.
• توحيد جي دعوت: آسمانن ۽ زمين جي مالڪي رڳو الله جي آهي، ان ڪري عبادت ۽ اطاعت به رڳو ان ئي جي لاءِ هجڻ گهرجي. اهو اسلام جو بنيادي عقيدو آهي، جيڪو انسان کي شرڪ کان بچائي ٿو.
• قيامت تي يقين: قيامت جو ڏينهن يقيني آهي، ان ۾ ڪو به شڪ ناهي. اهو يقين انسان کي نيڪ عملن جي ترغيب ڏئي ٿو ۽ برن ڪمن کان روڪي ٿو.
• نقصان کان بچڻ جي ترغيب: جيڪي ايمان نه ٿا آڻين، اهي پنهنجو پاڻ ئي نقصان ۾ وڌا. ان ڪري هر انسان کي گهرجي ته هو ايمان آڻي ۽ پنهنجي پاڻ کي بچائي، ته جيئن قيامت جي ڏينهن کيس ڪو به نقصان نه ٿئي.
• اسلام جي آساني ۽ سهولت: الله جي رحمت ۽ مهلت جو مطلب اهو آهي ته اسلام ۾ توبه جو دروازو هميشه کليل آهي. جيڪو به انسان الله ڏانهن موٽي ٿو ۽ ايمان آڻي ٿو، الله کيس معاف ڪري ٿو ۽ ان جي رحمت ۾ داخل ڪري ٿو. اهو ئي سبب آهي جو انسان کي گهرجي ته هو هميشه الله جي رحمت جي اميد رکي ۽ نيڪ عمل ڪندو رهي.