Sure En'âm — Ayet 83

Kelime Anlamları:

• Hüccet: Delil, kanıt, kesin ve ikna edici argüman.
• Âteynâhâ: Onu verdik, bahşettik.
• Nerfeu: Yükseltiriz, derecelerini artırırız.
• Derecât: Dereceler, makamlar, mertebeler.
• Hakîm: Her işi hikmetle yapan, yerli yerince koyan.
• Alîm: Her şeyi hakkıyla bilen.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Hz. İbrahim'in (a.s.) kavmine karşı ortaya koyduğu o muhteşem ve kesin delilleri anlatmaktadır. O, geceyi, gündüzü, yıldızları, ayı ve güneşi seyrederek kavminin taptığı putların hiçbirinin ilah olamayacağını, çünkü hepsinin birer varlık olup değişime ve yok oluşa tabi olduğunu, oysa gerçek ilahın bunları yaratan, yöneten ve hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah olduğunu apaçık bir mantıkla ispat etmişti. İşte bu deliller, onun kendi aklının ürünü değil, Allah'ın ona lütfettiği birer hüccetti. Yüce Allah, bu âyette o büyük peygamberin şahsında bütün insanlığa şunu öğretiyor: Hakikate ulaşmak, sadece akıl yürütmekle değil, Allah'ın hidayeti ve lütfuyla mümkündür.

Allah Teâlâ, dilediği kullarını ilim, hikmet ve anlayış bakımından yükseltir. Kimi insanlara derin bir kavrayış, keskin bir zekâ ve doğruyu yanlıştan ayırt etme yeteneği verir. Bu, O'nun sonsuz rahmetinin bir tecellisidir. Hz. İbrahim'in (a.s.) kavmine karşı kazandığı bu manevi zafer, Allah'ın ona verdiği bu yüksek derecenin bir sonucudur. Ey Peygamber! Senin Rabbin, her şeyi yerli yerince yapan, her işi bir hikmete bağlayan ve kullarının hallerini en ince ayrıntısına kadar bilendir. O, ilmi ve hikmetiyle kime neyi vereceğini, kimi hangi mertebeye çıkaracağını en iyi bilendir.

Bu âyet, bizlere çok önemli bir ders verir: İlim ve hikmet, Allah'ın bir lütfudur. Kim bu lütfa nail olmak istiyorsa, Hz. İbrahim gibi samimi bir kalple Allah'a yönelmeli, O'nun kitabını ve peygamberinin sünnetini rehber edinmeli ve O'ndan hayırlı ilim istemelidir. Unutmayalım ki, gerçek üstünlük ve yücelik, Allah katında olan bir derecedir ve O, bu dereceleri dilediğine bahşeder. Bizler de bu ilahi lütfa ulaşmak için dua etmeli ve çaba göstermeliyiz. Çünkü Allah, kendisine yönelen kullarını asla boş çevirmez; onlara hikmet kapılarını açar ve onları basiret sahibi kılar. Bu, Müslümanın en büyük kazançlarından biridir.