سوره اعراف — آيت 92

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• يَغْنَوْا: معنيٰ آهي ته اهي اتي رهيا، آباد ٿيا ۽ زندگي جا مزَا ماڻيا. ان جو واحد ”مَغْنًى“ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي رهڻ جي جاءِ ۽ منزل.
• الْخَاسِرِينَ: معنيٰ آهي نقصان وارا، يعني اهي ماڻهو جن پنهنجو پاڻ ۽ پنهنجي سڀ ڪجهه وڃائي ڇڏيو.

2) آيت جي تفسير:

هيءَ آيت انهن ماڻهن بابت آهي جن حضرت شعيب عليه السلام کي ڪوڙو چيو ۽ سندن دعوت کي رد ڪيو. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي ماڻهو اهڙي طرح تباهه ٿي ويا جو ڄڻ اهي انهن وستين ۾ رهيا ئي نه هئا، نه اتي سندن ڪا يادگيري بچي ۽ نه ڪو نشان. اهي پنهنجي گهرن ۾ خوشحاليءَ سان زندگي گذاري رهيا هئا، پر جڏهن الله جو عذاب آيو ته سڀ ڪجهه ختم ٿي ويو ۽ اهي اهڙي طرح ميسارجي ويا ڄڻ ڪڏهن هئا ئي نه. پوءِ الله تعاليٰ ٻيهر زور ڏئي ٻڌايو ته جن ماڻهن حضرت شعيب عليه السلام کي ڪوڙو چيو، اهي ئي حقيقي نقصان وارا ۽ خساري ۾ پوڻ وارا هئا. انهن پنهنجو پاڻ، پنهنجو ايمان ۽ پنهنجي دنيا ۽ آخرت سڀ وڃائي ڇڏيو. اهي پاڻ کي چوندا هئا ته جيڪڏهن اسان حضرت شعيب عليه السلام جي پيروي ڪنداسين ته اسان نقصان ۾ پونداسين، پر حقيقت ۾ اهي پاڻ ئي خساري ۾ پيا، نه ته حضرت شعيب عليه السلام تي ايمان آڻيندڙ مومن. مومن ماڻهو ئي ڪامياب ٿيا ۽ ڪافر پاڻ ئي تباهه ٿي ويا.

3) هن آيت مان ملندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله جي فيصلي تي ڀروسو: جڏهن الله ڪنهن قوم کي تباهه ڪرڻ جو فيصلو ڪري ٿو ته اهي اهڙي طرح ميسارجن ٿا ڄڻ ڪڏهن هئا ئي نه. ان مان سکيو وڃي ٿو ته الله جي قدرت ۽ حڪمت تي پورو ڀروسو رکڻ گهرجي.
• سچي ڪاميابي ۽ نقصان جي سڃاڻپ: حقيقي ڪاميابي دنيا جي دولت ۽ طاقت ۾ نه آهي، پر الله جي نبي جي پيروي ۽ ايمان ۾ آهي. جيڪي نبي جي مخالفت ڪن ٿا، اهي دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ خساري ۾ پون ٿا.
• نبي جي پيروي ڪرڻ جي ترغيب: هن آيت مان معلوم ٿئي ٿو ته نبي جي پيروي ڪرڻ ڪڏهن به نقصان جو سبب ناهي، پر اها ئي سچي ڪاميابيءَ جو رستو آهي. جيڪي نبي جي پيروي ڪن ٿا، اهي ئي آخر ۾ ڪامياب ٿين ٿا.
• عذاب کان عبرت: انهن قومن جي تباهيءَ جو ذڪر اسان لاءِ عبرت آهي ته اسان پنهنجن نبن جي تعليمات تي عمل ڪريون ۽ الله جي ناراضگيءَ کان بچون.
• قرآن جي سچائي: قرآن مجيد ۾ ٻڌايل واقعا ۽ انجام سچا آهن، انهن تي ايمان آڻڻ ۽ انهن مان سبق پرائڻ اسان جي ايمان جي مضبوطيءَ جو سبب آهي.