سوره قیامه — آیه 3

معانی کلمات:

• أَيَحْسَبُ: آیا گمان میکند، آیا میپندارد.
• الإِنسَانُ: در اینجا منظور انسانِ منکرِ معاد و رستاخیز است.
• أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ: اینکه ما هرگز استخوانهای او را (پس از پراکندگی و پوسیدگی) جمع نخواهیم کرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از انسانِ منکرِ قیامت سؤال میکند: آیا این انسانِ کافر و بیایمان گمان میکند که ما هرگز توانایی جمعکردن استخوانهای او را پس از مرگ و پراکندگی در دل خاک نداریم؟ او خیال میکند که قدرت ما برای آفرینش دوباره او کافی نیست و پوسیدگی و ازهمپاشیدگی استخوانها مانع بازآفرینی او خواهد شد. این پندارِ باطل از آنجا ناشی میشود که او به قدرت بیکران خداوند واقف نیست و فکر میکند که مرگ، پایان همهچیز است؛ غافل از اینکه خدایی که او را بار نخست از نطفهای ناچیز آفرید، قطعاً بر بازآفرینی او نیز تواناست. خداوند در ادامه همین سوره، پاسخ این پندارِ نادرست را میدهد و تأکید میکند که ما نهتنها استخوانهای او را جمع میکنیم، بلکه حتی بر سرانگشتان او نیز تواناییم تا آنها را به همان شکلِ نخستین بازگردانیم.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان به معاد و رستاخیز، ریشه در باور به قدرت بیکران خداوند دارد؛ خدایی که آفرینش نخستین را انجام داده، بر بازآفرینی نیز قطعاً تواناست.
• انسان نباید به ظاهرِ امور بنگرد و تصور کند که پوسیدگی و نابودی اجساد، مانع از حیات دوباره است؛ چرا که قدرت الهی فراتر از تمام قوانین مادی است.
• این آیه انسان را به تفکر در آفرینش نخستین خود دعوت میکند؛ اگر خداوند او را از نطفهای ناچیز آفرید، چگونه ممکن است نتواند او را دوباره زنده کند؟
• یادآوری معاد، انسان را به مسئولیتپذیری در برابر اعمالش دعوت میکند و او را از غفلت و سرکشی بازمیدارد؛ چرا که میداند روزی برای حساب و جزا بازگردانده خواهد شد.