Аль-Анфаль сүрөсү — Аят 22

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الدَّوَابِّ — жер бетинде жүргөн, баскан жандыктар; бул жерде адамдардын бир тобуна карата колдонулган.
• الصُّمُّ — дүлөйлөр, б.а. акыйкатты угууга кулагы бүтөлгөндөр.
• الْبُكْمُ — дулдөлдөр, б.а. тили байланган, акыйкатты айтууга жана айтууга жарабагандар.
• لَا يَعْقِلُونَ — акыл жүгүртпөгөндөр, ойлонуп түшүнбөгөндөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта акыйкатты жалганга чыгаргандардын абалын аябай жамандап, алардын эң төмөнкү деңгээлде экенин билдирүүдө. Аллахтын алдында жер бетиндеги жандыктардын эң жаманы — акыйкатты угууга кулагы бүтөлгөн дүлөйлөр жана аны айтууга тили байланган дулдөлдөр. Алар Аллахтын буйруктарын жана тыюуларын угуп, түшүнүп, акыл жүгүртпөйт. Башкача айтканда, аларда сырткы ден соолук болгону менен, ички рухий жактан акыйкатты кабыл алуу жөндөмү жок. Ушул себептен алар мал-жандыктардан да төмөн деңгээлде турат, анткени мал-жандыктар жок дегенде өздөрүнүн табигый инстинкти менен жашайт, ал эми бул адамдар акыл-эстин жана ой жүгүртүүнүн артыкчылыгын колдонбой, акыйкаттан баш тартышат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыйкатты угуу — чоң жакшылык: Аллах бизге кулак, тил жана акыл берген. Бул нерселерди акыйкатты угууга, айтууга жана түшүнүүгө жумшасак, биз Аллахтын алдында эң жакшы адамдардан болобуз.
• Акыл жүгүртүү — инсандын артыкчылыгы: Адам баласын мал-жандыктан айырмалаган нерсе — акыл жүгүртүү жөндөмү. Бул жөндөмдү туура колдонуп, Аллахтын аяттарын ойлонуп окусак, биздин даражабыз көтөрүлөт.
• Ислам — акыл жана жүрөк дини: Ислам бизди акыйкатты угууга, түшүнүүгө жана ага ынанууга чакырат. Бул дин адамдын акылын жана жүрөгүн жарык кылат, аны төмөндүктөн жогорулукка көтөрөт.
• Кулагыбызды жана тилибизди жакшылыкка жумшайлы: Эгер биз акыйкатты укпай, айтпай жана түшүнбөй жашасак, анда Аллахтын алдында эң жаман абалга түшүп калышыбыз мүмкүн. Ошондуктан ар дайым акыйкатты угууга, айтууга жана ойлонууга умтулалы.