Аль-Анфаль сүресі — Аят 22

1. Сөздердің мағынасы:

• الدَّوَابِّ — жер бетінде жүріп-тұратын тірі жандар, жан-жануарлар.
• الصُّمُّ — саңыраулар, яғни ақиқатты естімейтіндер.
• الْبُكْمُ — мылқаулар, яғни тілдері шықпайтындар, ақиқатты айтпайтындар.
• لَا يَعْقِلُونَ — ойламайтындар, ақылдарын іске қоспайтындар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта жер бетіндегі тіршілік иелерінің ішіндегі ең жаманы — ақиқатқа құлақ аспайтын, оны қабылдамайтын саңыраулар мен тілдері ақиқатты айтуға келмейтін мылқаулар екенін хабарлайды. Олар Аллаһтың әмірлері мен тыйымдарын түсінбейді, ойланып-толғанбайды. Яғни, бұл жерде сөз адамның дене мүшелерінің кемістігі туралы емес, оның рухани кемістігі, ақиқатқа деген немқұрайлылығы туралы болып отыр. Олар естіп тұрса да, ақиқатты естімейді; айтып тұрса да, шындықты айтпайды; ойлау қабілеті бар болса да, оны Аллаһты тануға жұмсамайды. Сондықтан олар малдан да төмен деңгейде сипатталған, өйткені мал өзіне пайдалы нәрсені іздеп, зияннан қашады, ал бұлар өздеріне мәңгілік пайда әкелетін иманнан бас тартып, мәңгілік зиянға ұшырататын күпірлікті таңдайды.

1. Алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ақиқатты есту — үлкен нығмет. Құлақты ақиқатқа ашу, жүректі оған құлақ салу әрбір адамның өз қолында.
• Ақыл — Аллаһтың берген үлкен сыйы. Оны Аллаһты тануға, Оның әмірлерін түсінуге жұмсау керек.
• Ислам — ақыл мен жүректің діні. Ол адамды ойлануға, түсінуге, ақиқатты қабылдауға шақырады.
• Құран — ақиқаттың көзі. Оны оқып, түсініп, бойымызға сіңіру — бақыттың жолы.
• Естіп, түсініп, айтып жүрген адам — Аллаһ алдында құрметті. Ал естімеу, түсінбеу, айтпау — рухани кемістік, одан Аллаһ сақтасын.