Ənfal surəsi — Ayə 22

Kəlmələrin mənaları:

• Əd-dəvab – yer üzündə gəzən, hərəkət edən canlılar.
• Əs-sum – qulaqları eşitməyən, karlar.
• Əl-bukm – dilləri tutulmuş, danışa bilməyən lallar.
• La yə'qilun – düşünüb anlamayanlar, ağıllarını işlətməyənlər.

Təfsir:

Allah-Təala bu ayədə haqqı eşitməyən və onu qəbul etməyən kafirlərin vəziyyətini ən pis şəkildə təsvir edir. Buyurur ki, Allah yanında yer üzündə gəzən canlıların ən şərlisi, ən pis olanı o kəslərdir ki, onlar kar və laldırlar – yəni haqqı eşitmək istəmirlər və onu dilə gətirmirlər. Onlar Allahın əmrlərini və qadağalarını düşünüb anlamırlar, ağıllarını işlətmirlər.

Bu təşbeh çox mənalıdır: belə insanlar heyvanlardan da aşağıdırlar, çünki heyvanlar öz təbiətlərinə uyğun hərəkət edirlər, amma bu insanlar özlərinə verilən ən böyük neməti – ağılı və düşüncəni – haqqı qəbul etmək üçün istifadə etmirlər. Onlar Quranı eşidəndə qulaqlarını tuturlar, haqqı danışanda dillərini bağlayırlar. Bu səbəbdən də onlar Allah yanında ən pis məxluqat sayılırlar.

Dəvət və ibrət:

Ey mömin qardaşlar! Bu ayə bizə göstərir ki, Allah-Təala insana ən böyük qiyməti verib – ona ağıl, eşitmə və danışma qabiliyyəti bəxş edib. Bu nemətlərin hər biri bir əmanətdir. Kim bu əmanətlərdən haqq yolunda istifadə etməzsə, o, ən pis məxluqat sırasına düşər. Gəlin, qulaqlarımızı Quran və hikmət eşitməyə, dillərimizi haqqı söyləməyə, ağıllarımızı isə Allahın ayələri üzərində düşünməyə açaq. Unutmayaq ki, Allah bizə verdiyi hər nemətin hesabını soruşacaq. Bu dünyada haqqa qulaq asıb, onu dilə gətirənlər axirətdə ən gözəl mükafata qovuşacaqlar. Allah bizi karlardan və lallardan deyil, eşidən, danışan və düşünən möminlərdən etsin!