انفال سۈرىسى — ئايەت 22

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە ئېھتىياجلىق سۆزلەر:

• شَرَّ الدَّوَابِّ: يەر يۈزىدە ماڭىدىغان مەخلۇقلارنىڭ ئەڭ يامىنى.
• الصُّمُّ: ئاڭلىمايدىغانلار، يەنى ھەقنى ئاڭلاشتىن قۇلاقلىرى تۇتۇلغانلار.
• الْبُكْمُ: گاچىلار، يەنى ھەقنى ئېيتىشتىن تىللىرى كالاۋلانغانلار.
• لَا يَعْقِلُونَ: ئەقىل ئىشلەتمەيدىغانلار، چۈشەنمەيدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە كاپىرلارنىڭ ھالىتىنى قاتتىق ئەيىبلەپ، ئۇلارنىڭ ھەقىقىي قىممىتىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا يەر يۈزىدە ماڭىدىغان مەخلۇقلارنىڭ ئەڭ يامىنى — ھەقنى ئاڭلاشتىن قۇلاقلىرى تۇتۇلغان، ھەقنى ئېيتىشتىن تىللىرى كالاۋلانغان، ھەقنى چۈشىنىشتىن ئەقىللىرى ئىشلىمەيدىغان كىشىلەردۇر. ئۇلار ھەقنى ئاڭلىسىمۇ قوبۇل قىلمايدۇ، كۆرسىمۇ كۆرۈپ ئىبرەت ئالمايدۇ، ئەقلىنى ئىشلىتىپ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرى ۋە چەكلىمىلىرىنى چۈشەنمەيدۇ. شۇڭا ئۇلار ھايۋانلاردىن تېخىمۇ تۆۋەن دەرىجىدە بولۇپ، ھايۋانلار ئەقىلسىزلىقى بىلەن ئەيىبلەنمەيدۇ، ئەمما بۇ كىشىلەر ئەقىل ئاتا قىلىنغان تۇرۇپ ئۇنى ئىشلەتمىگەنلىكى ئۈچۈن ئەڭ يامان مەخلۇق ھېسابلىنىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىنساننىڭ قىممىتى ئۇنىڭ ئەقلىنى ئىشلىتىپ ھەقنى تونۇشى، ئاڭلىغان ھەقنى قوبۇل قىلىشى ۋە ئۇنى باشقىلارغا يەتكۈزۈشى بىلەن ئۆلچىنىدۇ. ئەگەر ئىنسان قۇلاق، كۆز ۋە ئەقىل نېئمەتلىرىنى ھەقنى تونۇش يولىدا ئىشلەتمىسە، ئۇ ھايۋاندىن تېخىمۇ تۆۋەن دەرىجىگە چۈشۈپ قالىدۇ. پەرۋەردىگارىمىز بىزگە بۇ نېئمەتلەرنى ھەقنى ئاڭلاش، چۈشىنىش ۋە ئەمەل قىلىش ئۈچۈن ئاتا قىلغان. كېلىڭلار، قۇرئان كەرىمنىڭ نۇرى بىلەن قەلبلىرىمىزنى يورۇتۇپ، ئاڭلىغان ھەقنى قوبۇل قىلىدىغان، چۈشەنگەننى ئەمەلگە ئاشۇرىدىغان ۋە باشقىلارغا يەتكۈزىدىغان مۇئمىنلاردىن بولايلى. ئاللاھ بىزنى ئاڭلايدىغان، كۆرىدىغان ۋە ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.