سوره توبه — آیه 125

معانی کلمات:

• مَرَضٌ: در اینجا به معنای نفاق، شک و تردید در دین خداوند است.
• رِجْسًا: به معنای پلیدی، کفر و گناه است.
• فَزَادَتْهُمْ: یعنی (این سوره یا آیات نازلشده) بر آنان افزود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه سرنوشت دو گروه را در برابر نزول قرآن بیان میکند. گروه نخست مؤمنان هستند که با شنیدن آیات الهی، ایمان و اطمینانشان فزونی مییابد. اما گروه دوم کسانی هستند که در دلهایشان بیماری نفاق و شک نسبت به دین خدا ریشه دوانده است. این افراد هر بار که آیهای از قرآن نازل میشود، به جای آنکه هدایت شوند، بر پلیدی و کفر خود میافزایند؛ زیرا آیات الهی را انکار کرده و به آنها کفر میورزند. به این ترتیب، نزول قرآن برای آنان نه تنها مایهی پاکی و ایمان نیست، بلکه موجب افزایش خبث باطن و گمراهی بیشترشان میشود. سرانجام این گروه در حالی از دنیا میروند که بر کفر و نفاق خود باقی ماندهاند و هیچگاه به ایمان دست نمییابند. این آیه نشان میدهد که تأثیر قرآن بر دلها یکسان نیست؛ همانگونه که باران، زمین حاصلخیز را سرسبز میکند و زمین شورهزار را به باتلاقی بدل میسازد، قرآن نیز برای مؤمنان رحمت و هدایت است و برای منافقان، مایهی افزایش گمراهی و عذاب.

فواید و پیامهای آیه:

1. تأثیرپذیری دلها از قرآن متفاوت است: این آیه به ما میآموزد که قرآن برای هر کسی که با نیت پاک به آن روی آورد، مایهی رشد و ایمان است، اما کسانی که دلهایشان آلوده به نفاق و کبر است، از آن بهرهای نمیبرند و حتی به گمراهی بیشتری دچار میشوند. پس باید همواره دلهای خود را از رذایل اخلاقی پاک کنیم تا نور هدایت در آن بتابد.
2. هشدار دربارهی عاقبت نفاق: این آیه هشدار میدهد که نفاق و شک در دین، اگر درمان نشود، انسان را به مرگی در حال کفر میکشاند. بنابراین مؤمن باید پیوسته به پاکسازی قلب خود از هرگونه تردید و دورویی بپردازد و از خداوند توفیق ایمان ثابت را بخواهد.
3. اهمیت نیت و پاکی درون: این آیه نشان میدهد که ارزش اعمال و تأثیرپذیری از آیات الهی به پاکی درون و نیت انسان بستگی دارد. پس برای بهرهمندی از قرآن، باید قلب خود را با اخلاص، تقوا و محبت به خداوند متعال زنده نگه داریم.