સૂરા અલ-ફાતિહા — આયત 3

શબ્દોના અર્થ:

• الرَّحْمَٰنِ (અર-રહમાન): અત્યંત દયાળુ, જેની દયા સમસ્ત સૃષ્ટિને આવરી લે છે.
• الرَّحِيمِ (અર-રહીમ): ખૂબ જ દયાળુ, ખાસ કરીને ઈમાનવાળાઓ પર દયા કરનાર.

તફસીર (વિગતવાર સમજૂતી):

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના બે પવિત્ર નામોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે – "અર-રહમાન" અને "અર-રહીમ". આ બંને નામો અલ્લાહની દયા અને કૃપાને દર્શાવે છે.

અર-રહમાન એટલે એવો દયાળુ જેની દયા દરેક સૃષ્ટિ પર છે – ઈમાનવાળા અને ઈમાન વગરના, માણસ, જાનવર, પક્ષી, દરેકને તેની દયા મળે છે. તે દરેકને રિઝક (ખોરાક) આપે છે, દરેકની જરૂરિયાત પૂરી કરે છે, દરેક પર મહેરબાની કરે છે. આ દયા સાર્વત્રિક છે, જેમાં કોઈ ભેદભાવ નથી.

અર-રહીમ એટલે એવો દયાળુ જે ખાસ કરીને ઈમાનવાળાઓ પર દયા કરે છે. આ દયા ખાસ છે, જે ફક્ત તે લોકોને મળે છે જેઓ અલ્લાહ પર ઈમાન લાવે છે, તેની આજ્ઞાઓનું પાલન કરે છે અને તેની ઈબાદત કરે છે. આ દયા આ દુનિયામાં પણ છે અને આખિરતમાં પણ – જ્યાં ઈમાનવાળાઓને જન્નતની નેઅમતો મળશે.

આ બંને નામો દર્શાવે છે કે અલ્લાહ તઆલા કેટલો દયાળુ છે! તેની દયા દરેક વસ્તુને આવરી લે છે. જ્યારે આપણે દરરોજ ફાતિહા શરીફમાં આ નામોનું પઠન કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે યાદ રાખવું જોઈએ કે આપણો રબ કેટલો મહેરબાન છે. આપણે તેની દયા પર ભરોસો કરવો જોઈએ અને તેની રહેમત મેળવવા માટે તેની આજ્ઞાઓનું પાલન કરવું જોઈએ.

આ આયત આપણને શીખવે છે કે અલ્લાહની દયા અપાર છે. તેની દયાથી નિરાશ થવું જોઈએ નહીં, ભલે ગમે તેટલા ગુનાહ કર્યા હોય. પણ સાથે સાથે, આપણે તેની ખાસ દયા (અર-રહીમ) મેળવવા માટે ઈમાન અને નેક અમલ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. અલ્લાહની દયા એ જ આપણી સફળતાનો માર્ગ છે – આ દુનિયામાં પણ અને આખિરતમાં પણ.