سوره فاتحہ — آيت 4

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• مَالِكِ: مالڪ، حاڪم، اختيار وارو.
• يَوْمِ: ڏينهن.
• الدِّينِ: جزا، حساب، بدلو. (عربي ٻوليءَ ۾ ”دِين“ جو هڪ معنيٰ جزا ۽ حساب به آهي.)

2) آيت جي تفسير:

هي آيت الله تعاليٰ جي وڏائي ۽ ساراهه بيان ڪري ٿي ته قيامت جي ڏينهن جو حقيقي مالڪ ۽ اختيار وارو صرف الله ئي آهي. ان ڏينهن ۾ هر انسان کي سندس دنيا ۾ ڪيل نيڪ ۽ بد عملن جو پورو پورو بدلو ۽ جزا ڏني ويندي. ان ڏينهن ڪنهن به نفس کي ڪنهن ٻئي لاءِ ڪا به طاقت ۽ اختيار نه هوندي، نه ڪو سفارش ڪري سگهندو ۽ نه ڪنهن جي مدد ڪري سگهندو، سڀ فيصلا صرف الله تعاليٰ جي هٿ ۾ هوندا. ”يوم الدين“ جو مطلب آهي جزا ۽ حساب جو ڏينهن، جنهن ۾ هر هڪ کي سندس عملن جو نتيجو ملندو. عربن جي چوڻي آهي ته ”جئين تون ڪندين، تئين ڀوڳيندين“، يعني جيئن انسان دنيا ۾ عمل ڪندو آهي، تيئن ئي قيامت ۾ ان جو بدلو ملندو. مسلمان جڏهن هر نماز جي هر رڪعت ۾ هي آيت پڙهي ٿو، تڏهن کيس آخرت جو ڏينهن ياد اچي ٿو ۽ اهو سندس لاءِ نصيحت بڻجي ٿو ته هو نيڪ عملن سان آخرت جي تياري ڪري ۽ گناهن ۽ برن ڪمن کان پرهيز ڪري.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته قيامت جو ڏينهن ضرور ايندو ۽ الله تعاليٰ ئي ان جو مالڪ ۽ حاڪم آهي.
• هر نماز جي هر رڪعت ۾ هي آيت پڙهڻ اسان کي آخرت جي ڏينهن جي ياد ڏياري ٿي ۽ اسان کي نيڪ عملن ڏانهن راغب ڪري ٿي.
• هي آيت اسان کي خبر ڏئي ٿي ته دنيا ۾ ڪيل هر نيڪي ۽ بدي جو بدلو قيامت جي ڏينهن ۾ ضرور ملندو، ان ڪري اسان کي گناهن کان بچڻ ۽ نيڪ عملن ڪرڻ گهرجن.
• هي آيت اسان جي دل ۾ الله جي وڏائي ۽ سندس حڪومت جو يقين پيدا ڪري ٿي ۽ اسان کي عاجزي ۽ فرمانبرداري سيکاريندي آهي.
• قرآن مجيد جي هر آيت ۾ اسان لاءِ هدايت ۽ رحمت آهي، جيڪا اسان کي صحيح رستو ڏيکاري ٿي ۽ اسان کي اسلام سان محبت ۽ لگاؤ پيدا ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿي.