سوره ہود — آيت 69

1) ڪن لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• رُسُلُنَا: اسان جا قاصد، يعني ملائڪَ.
• بُشْرَىٰ: خوشخبري.
• سَلَامًا / سَلَامٌ: سلام، يعني امن ۽ سلامتيءَ جي دعا.
• فَمَا لَبِثَ: پوءِ هن دير نه ڪئي، جلدي ڪيائين.
• عِجْلٍ: ننڍو ڳئونءَ جو ٻچو (وڇو).
• حَنِيذٍ: باهه تي يا گرم پٿرن تي ڀاڙيل ۽ پچايل گوشت.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ابراهيم عليه السلام جو قصو بيان ڪندي ٻڌائي ٿو ته اسان جا ملائڪَ — جن ۾ جبريل عليه السلام ۽ ساڻس گڏ ٻيا ملائڪَ هئا — ابراهيم عليه السلام وٽ خوشخبري کڻي آيا. اها خوشخبري هئي ته کيس اسحاق عليه السلام جهڙو پٽ عطا ٿيندو، ۽ ان کان پوءِ يعقوب عليه السلام به، ۽ ان سان گڏ قوم لوط جي تباهيءَ جي خبر به هئي.

ملائڪَ انسانن جي شڪل ۾ اچي ابراهيم عليه السلام کي سلام چيو. ابراهيم عليه السلام به انهن کي سلام جو جواب ڏنو — سندس سلام جواب کان به وڌيڪ مبارڪ ۽ بهتر هو، ڇاڪاڻ ته ملائڪن «سلامًا» چيو، يعني سلام آهي، پر ابراهيم عليه السلام «سلامٌ» چيو، يعني سلام ثابت ۽ قائم رهندڙ آهي.

پوءِ ابراهيم عليه السلام ذرو به دير نه ڪئي ۽ جلدي ئي هڪ ٿلهو، چرٻي وارو ڳئونءَ جو ٻچو، جيڪو گرم پٿرن تي يا باهه تي ڀاڙي پچايو ويو هو، کڻي آيو ته جيئن مهمان ان مان کائي سگهن. هن کي خبر نه هئي ته اهي ملائڪَ آهن، هن کين انسان سمجهي مهمانيءَ جي حق ادا ڪرڻ چاهيو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• مهمان نوازيءَ جي ترغيب: ابراهيم عليه السلام ملائڪن کي مهمان ڄاڻي فوراً کاڌو تيار ڪري آندو. اسان کي به مهمانن جي خدمت ۽ عزت ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اها اسلام جي سهڻي تعليم آهي.
• سلام جو بهتر جواب: ابراهيم عليه السلام سلام جو جواب ان کان به بهتر لفظن ۾ ڏنو. اسان کي به سلام جو جواب ساڳئي يا بهتر لفظن ۾ ڏيڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته سلام محبت ۽ امن جو پيغام آهي.
• الله جي واعدي تي يقين: ابراهيم عليه السلام کي اولاد جي خوشخبري ملي، جڏهن ته هو پيرسن هو ۽ سندس گهر ۾ اولاد جي اميد به نه هئي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ جڏهن چاهي ٿو ته ناممڪن کي به ممڪن بڻائي ٿو.
• ملائڪن تي ايمان: ملائڪَ الله جا معزز بندا آهن، اهي مختلف شڪلن ۾ اچي سگهن ٿا ۽ الله جي حڪم جي تعميل ڪن ٿا. ان تي ايمان رکڻ اسلام جو بنيادي عقيدو آهي.
• جلدي نيڪي ڪرڻ: ابراهيم عليه السلام مهمانن جي خدمت ۾ دير نه ڪئي. اسان کي به نيڪيءَ جا ڪم ۽ مهمان جي خدمت ۾ جلدي ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته دير ڪرڻ سان موقعو وڃائجي سگهي ٿو.
• اسلام جي سهڻي تعليم: هن آيت ۾ مهمان نوازي، سلام جي دعا، ۽ الله جي قدرت جو بيان آهي، جيڪو اسلام جي خوبصورت ۽ انسان دوست تعليم جو عڪاس آهي.