سوره حجر — آيت 31

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• إِلَّا: سواءِ، مگر.
• إِبْلِيسَ: اهو نالو آهي ان مخلوق جو جيڪو جنّن مان هو ۽ ملائڪن سان گڏ رهندو هو، پر ملائڪن مان نه هو.
• أَبَىٰ: انڪار ڪيائين، نٿي مڃيائين، هٺ ۽ ضد ڪيائين.
• أَن يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ: ته هو سجدو ڪندڙن سان گڏ هجي، يعني آدم عليه السلام کي سجدو ڪندڙن ۾ شامل هجي.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ فرمايو ته ملائڪن سڀني گڏجي آدم عليه السلام کي سجدو ڪيو، جيئن سندن رب انهن کي حڪم ڏنو هو، انهن مان ڪنهن به انڪار نه ڪيو. پر صرف ابليس انڪار ڪيو ۽ سجدو ڪرڻ کان هٺ ڪيائين. هو ملائڪن سان گڏ رهندو هو، مگر ملائڪن مان نه هو، بلڪه جنّن مان هو. ان ڪري جڏهن ملائڪن آدم عليه السلام کي سجدو ڪيو ته ابليس انهن سان گڏ سجدو ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ پنهنجي هٺ ۽ وڏائي سبب سجدو ڪندڙن ۾ شامل ٿيڻ نه چاهيو. هن الله جي حڪم جي نافرماني ڪئي ۽ آدم عليه السلام کي سجدو ڪرڻ کان انڪار ڪيائين.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جي حڪم جي اطاعت ۽ فرمانبرداري ئي مؤمن جي ڪاميابي آهي، جيئن ملائڪن الله جي حڪم تي فوراً سجدو ڪيو.
• وڏائي ۽ هٺ انسان کي تباهيءَ ڏانهن وٺي وڃي ٿي، جيئن ابليس وڏائيءَ سبب الله جي رحمت کان محروم ٿيو.
• الله جي حڪم جي نافرماني ۽ انڪار ڪرڻ وڏو گناهه آهي، جنهن کان بچڻ گهرجي.
• انسان کي گهرجي ته هو نيڪن ۽ فرمانبردارن جي صحبت ۾ رهي ۽ انهن سان گڏ نيڪ عملن ۾ شامل ٿئي، نه ته شيطان وانگر انڪار ڪندڙن ۾ شامل ٿي وڃي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ اسان کي اهي واقعا ٻڌائي ٿو ته جيئن اسان انهن مان سبق حاصل ڪريون ۽ شيطان جي رستي تي هلڻ کان بچون.
• اسلام اهو دين آهي جيڪو عاجزي، فرمانبرداري ۽ الله جي حڪمن جي اطاعت جو درس ڏئي ٿو، ۽ ان ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.