સૂરા અલ-બકરા — આયત 268

શબ્દોની સમજૂતી:

• الشَّيْطَانُ: શેતાન, દુષ્ટ આત્મા.
• يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ: તમને ગરીબીનું વચન આપે છે, એટલે કે ડરાવે છે.
• الْفَحْشَاءِ: અહીં અર્થ છે કંજૂસી અને ઝકાત આપવાનો ઇનકાર; બીજા સ્થળોએ આ શબ્દ વ્યભિચાર માટે વપરાયો છે.
• مَغْفِرَةً: ક્ષમા.
• فَضْلًا: ઉદારતા, વધારો, રોજી.
• وَاسِعٌ: વિશાળ, અમાપ.
• عَلِيمٌ: સર્વજ્ઞ, બધું જાણનાર.

આયતની તફસીર:

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા બતાવે છે કે શેતાન માણસને દાન-ખેરાત કરવાથી રોકવા માટે ગરીબ થઈ જવાનો ડર બતાવે છે અને કંજૂસી તથા પાપકર્મો તરફ દોરે છે. તે કહે છે કે જો તમે દાન કરશો તો તમારું ધન ખતમ થઈ જશે, જેથી માણસ બખીલ બની જાય અને અલ્લાહની આજ્ઞાનો ઇનકાર કરે. પરંતુ અલ્લાહ સુબહાનહુ તઆલા તેના બંદાઓને વચન આપે છે કે જો તમે તેના માર્ગમાં ખર્ચ કરશો તો તે તમારા પાપો માફ કરશે અને તમને પુષ્કળ રોજી તથા ભરપૂર ભલાઈ આપશે. અલ્લાહની ઉદારતા અને તેની કૃપા અમાપ છે, અને તે તેના બંદાઓના દરેક કાર્ય અને ઇરાદાને સારી રીતે જાણે છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા:

1. શેતાન માણસને ભલાઈના કામોથી રોકવા માટે ડર અને શંકા ફેલાવે છે, તેથી આપણે તેની છેતરામણીથી બચવું જોઈએ.
2. દાન-ખેરાત કરવાથી ધન ઘટતું નથી, પરંતુ અલ્લાહ તેના બદલામાં ક્ષમા અને વધારે રોજી આપે છે.
3. અલ્લાહની કૃપા અને ઉદારતા અમાપ છે, તે આપણા દરેક સારા કાર્યની કદર કરે છે.
4. ભલાઈના કામોમાં ઉતાવળ કરવી જોઈએ અને શેતાનના ડરને મન પર હાવી ન થવા દેવું જોઈએ.
5. અલ્લાહ સર્વજ્ઞ છે, તે આપણા ઇરાદા અને કાર્યોને જાણે છે, તેથી ઇખ્લાસ સાથે દાન કરવું જોઈએ.

આ આયત આપણને શીખવે છે કે અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવાથી ડરવું નહીં, પરંતુ વિશ્વાસ રાખવો કે અલ્લાહ તેનો બદલો આપશે અને આપણને વધુ આશીર્વાદ આપશે.