سوره بقرہ — آيت 72

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا: ۽ ياد ڪريو جڏهن اوھان هڪ ماڻهوءَ کي قتل ڪيو.
• فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا: پوءِ ان بابت اوھان ۾ تڪرار ۽ جهيڙو ٿيو، هر هڪ پاڻ تان الزام ٽارڻ لڳو.
• وَاللَّهُ مُخْرِجٌ: ۽ الله ظاهر ڪرڻ وارو آهي.
• مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ: اهو جيڪو اوھان لڪائي رهيا هئا.

2) تفسير:

ياد ڪريو اهو وقت جڏهن اوھان مان هڪ شخص کي قتل ڪيو ويو هو، پوءِ اوھان سڀني ان معاملي ۾ هڪ ٻئي سان تڪرار شروع ڪيو. هر هڪ پنهنجي مٿان کان قتل جو الزام ٽاري ۽ ٻئي تي هڻڻ لڳو، ۽ اوھان ۾ وڏو جهيڙو ۽ اختلاف پيدا ٿي ويو. حالانڪه حقيقت اها هئي ته اوھان مان ڪجهه ماڻهو ان معصوم مقتول جي قتل جي حقيقت کي لڪائي رهيا هئا ۽ ان کي ڳجهو رکڻ جي ڪوشش ڪري رهيا هئا. پر الله تعاليٰ اهو سڀ ڪجهه ظاهر ڪرڻ وارو هو جيڪو اوھان لڪائي رهيا هئا، ڇاڪاڻ ته الله کان ڪجهه به ڳجهو ناهي رهندو ۽ هو هر لڪل شيءِ کي ظاهر ڪندڙ آهي.

3) استنباط ۽ فائدا:

• الله تعاليٰ هر لڪل شيءِ کي ظاهر ڪندڙ آهي، تنهنڪري انسان کي گهرجي ته هو هميشه سچ ۽ حق تي قائم رهي ۽ ڪڏهن به ڪو به ڏوهه لڪائڻ جي ڪوشش نه ڪري.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته تڪرار ۽ جهيڙي جي بجاءِ صبر ۽ انصاف سان معاملن کي حل ڪرڻ گهرجي.
• الله جي قدرت ۽ علم جي وسعت کي سمجهڻ سان انسان ۾ تقويٰ ۽ الله جو خوف پيدا ٿئي ٿو.
• قرآن مجيد ۾ بني اسرائيلن جا اهڙا واقعا بيان ڪيا ويا آهن ته جيئن اسان انهن جي غلطين مان سبق حاصل ڪريون ۽ انهن جهڙا ڪم نه ڪريون.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان هميشه سچائي ۽ امانت داري اختيار ڪريون، ڇاڪاڻ ته سچائي ۽ امانت داري ئي اسلام جي خوبصورت تعليم آهي.