سوره شعرا — آیه 98

معانی کلمات:

• «نُسَوّیکُم»: شما را برابر و همانند قرار میدادیم.
• «بِرَبِّ الْعَالَمِین»: با پروردگار جهانیان (خدای متعال که آفریدگار و مدبّر همه موجودات است).

تفسیر آیه:

این جمله بخشی از گفتگوی اهل دوزخ با یکدیگر است؛ آنان در حالی که در آتش جهنم گرفتار شدهاند و به خطای خود پی بردهاند، با نهایت پشیمانی اعتراف میکنند که در دنیا در گمراهی آشکاری بودهاند. آنان میگویند: «ما در دنیا شما (معبودان باطل) را با پروردگار جهانیان برابر و همانند قرار میدادیم؛ یعنی همان عبادتی که شایسته خدای یگانه بود، برای شما انجام میدادیم و شما را در حدّ خداوند رفیع میدانستیم. ما شما را میپرستیدیم و در عبادت، شما را همطراز پروردگار عالمیان قرار میدادیم، در حالی که این بزرگترین خطا و گمراهی آشکار بود.» این اعتراف در حقیقت نشان میدهد که آنان در دنیا با اختیار خود، راه شرک را برگزیدند و بتها و معبودان دروغین را شریک خداوند قرار دادند و اکنون نتیجه این اشتباه بزرگ را میبینند و حسرت میخورند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید در عبادت، اساس نجات است: تنها خدای یکتا شایسته پرستش است و هرگونه عبادتِ غیر او، حتی اگر با نیتهای ظاهراً خوب باشد، گمراهی و تباهی به بار میآورد.
• پشیمانی در قیامت سودی ندارد: انسان باید در دنیا به فکر اصلاح عقیده و عمل خود باشد، زیرا در آخرت، اعتراف به خطا و حسرت خوردن، هیچ دردی را دوا نمیکند.
• عبادت، حق انحصاری خداوند است: هیچ موجودی — حتی فرشتگان، پیامبران یا اولیاء — شایسته آن نیست که در عبادت با خداوند برابر شود؛ محبت و احترام به آنان نباید به شرک و عبادت آنان منجر شود.
• عاقبت شرک، عذاب جاودان است: این آیه هشدار میدهد که شرک و همطراز قرار دادن غیر خدا با او، انسان را به بدترین سرانجام یعنی آتش جهنم میکشاند و عاقبت کسانی که چنین کردند، حسرت و اندوهی بیپایان است.