Fotir surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• A'ma (الأَعْمَى): Ko‘r, haqiqatni ko‘rmaydigan, kufr zulmatida qolgan kishi.
• Basiyr (الْبَصِيرُ): Ko‘ruvchi, haq yo‘lini ko‘rib, unga ergashgan mo‘min kishi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mo‘min va kofirning holatini bir-biriga teng bo‘lmaydigan ikki narsaga o‘xshatib bayon qilmoqda. Xuddi ko‘r odam bilan ko‘zi ochiq odam hech qachon teng bo‘lmaganidek, haqni ko‘rmaydigan va undan yuz o‘giradigan kofir ham, iymon nuri bilan haqni ko‘rib, unga ergashgan mo‘min ham teng bo‘la olmaydi. Bu yerda "ko‘r" deganda, qalbi kufr zulmati bilan qoplangan, hidoyat yo‘lini topa olmaydigan kishi nazarda tutilgan bo‘lsa, "ko‘ruvchi" deganda esa, qalbi iymon nuri bilan yorug‘ bo‘lgan, to‘g‘ri yo‘lni aniq ko‘rib, unga amal qiladigan mo‘min tushuniladi. Bu ikki toifa Alloh huzurida ham, oxiratda ham hech qachon baravar bo‘lmaydi. Xuddi zulmat bilan yorug‘lik, soy bilan jazirama issiq, o‘lik bilan tirik teng bo‘lmaganidek, iymon va kufr ham teng emasdir. Bu oyatda mo‘minlarning qadri va ularning Alloh nazaridagi ulug‘ mavqei ta'kidlanib, kofirlarning esa qanchalik past holatda ekanligi ochiq bayon qilingan.

Foydalar:

• Bu oyat mo‘min kishiga o‘z iymonining qadrini bilish va shukr qilishni o‘rgatadi, chunki Alloh uni kufr zulmatidan chiqarib, iymon nuriga boshlagan.
• Kofir va mo‘minning teng emasligini bilish mo‘minni o‘z e'tiqodida mustahkam turadi va yaxshi amallarga undaydi.
• Bu oyatda adolat va haqni ta'kidlash orqali insonni to‘g‘ri yo‘lni tanlashga, haqni ko‘rishga va undan yuz o‘girmaslikka chorlaydi.
• Alloh taolo bandalarini hech qachon zulm qilmasligini va har kimga amaliga yarasha mukofot yoki jazo berishini eslatib, insonni gunohlardan saqlanishga va yaxshilikka intilishga undaydi.