Saffat surəsi — Ayə 92

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• تَنطِقُونَ (təntiqun): Danışmaq, söz demək, cavab vermək mənasındadır. Burada "siz niyə danışmırsınız, niyə cavab vermirsiniz?" mənasını daşıyır.

2) Ayənin təfsiri:

İbrahim (əleyhissəlam) qövmünün bütlərindən üz döndərib onlara müraciət etdi və istehza ilə soruşdu: "Nə olub sizə, niyə danışmırsınız? Qarşınızda qoyulan bu yeməyi niyə yemirsiniz? Sizə sual verənə niyə cavab vermirsiniz?"

Bu ayə İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) öz qövmünün ağılsızlığını və batil inancını onlara göstərmək üçün istifadə etdiyi güclü bir dəlildir. O, qövmünün ibadət etdiyi bütlərin heç bir şeyə qadir olmadığını, hətta özlərinə verilən suala belə cavab verə bilmədiklərini göstərməklə onlara düşünmə imkanı verirdi. Bütlər nə danışa, nə eşidə, nə də görmə qabiliyyətinə malik idilər — bəs onda necə olur ki, insanlar ağıl sahibi olduqları halda belə aciz varlıqlara ibadət edirdilər?

Bu, həm də bir dərsdir: insan öz ağlını işlətməli, kor-koranə ata-baba adətlərinə uymamalıdır. Allah-təala bizə Quran vasitəsilə düşünməyi, araşdırmağı və haqqı tapmağı əmr edir. İbrahim peyğəmbərin bu sualı əslində bir dəvət idi — "Ey qövmüm, gəlin düşünün, ağlınızı başınıza yığın, sizin ibadət etdiyiniz bu şeylər sizə heç bir fayda da, zərər də verə bilməz. Yalnız tək Allah ibadətə layiqdir."

3) Dəvət xarakterli nəsihət:

Əziz qardaşlar və bacılar! Bu ayə bizə göstərir ki, insanın ən böyük nemətlərindən biri ağıl və düşünmə qabiliyyətidir. Uca Allah bizə Quranı göndərdi ki, onu oxuyaq, dərk edək və haqq yola gələk. Gəlin bu ayədən ibrət götürək — həyatımızda hər hansı bir qərar verərkən ağlımızı işlədək, Allahın bizə verdiyi bu böyük nemətin qədrini bilək. Unutmayaq ki, həqiqi ibadət yalnız tək Allaha aiddir; Onunla yanaşı heç bir şeyə — nə daşa, nə ağaca, nə də heç bir məxluqa sığınmayaq. Quran bizə ən gözəl yol göstəricisidir; onu oxuyub anlamaq, ürəyimizi ona bağlamaq bizi dünyada da, axirətdə də xoşbəxtliyə aparan yoldur. Allah hamımıza haqqı dərk etməyi və doğru yolda sabit qalmağı nəsib etsin!