Аль-Вакиа сүрөсү — Аят 87

1. Сөздөрдүн мааниси:

• تَرْجِعُونَهَا — «аны (рухту) кайтарасыңарбы» дегенди билдирет. Бул жерде «аны» деп өлүм алдындагы адамдын руху айтылып жатат.
• إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ — «эгер чын сүйлөсөңөр» деген мааниде, б.а. өзүңөрдүн дооматыңарда чынчыл болсоңор.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят адам баласынын алсыздыгын жана Кудайдын кудуреттүүлүгүн ачык көрсөтөт. Өлүм учурунда жан алкымга келгенде, айла-амалдары түгөнгөн адамдарга мындай суроо берилет: «Эгер силер өлгөндөн кийин эсеп-кысапка тартылбайбыз, кайра тирилбейбиз деп ойлогон болсоңор, же болбосо өзүңөрдүн күч-кубатыңарга ишенип, өзүңөрдү куткара алабыз деп эсептесеңер — анда азыр ошол чыгып бараткан рухту денеге кайтарып көргүлөчү? Эгер чын сүйлөсөңөр, муну кыла аласыңарбы?» Бирок алар муну эч качан кыла алышпайт. Себеби рухту кайтаруу, жан берүү жана өлүм менен өмүрдүн ортосундагы иш толугу менен Аллахтын колунда. Адам баласы өзүнүн алсыздыгын, Кудайдын алдында эч нерсеге жарабай турганын ушул учурда ачык түшүнөт. Ошентип, бул аят кайра тирилүүнү жана акыреттеги эсеп-кысапты четке каккандарга далил катары келтирилет: эгер силер өзүңөрдүн дооматыңарда чынчыл болсоңор, өзүңөр көрүп турган өлүм учурунда рухту денеге кайтарып көргүлө. Муну кыла албай турганыңар — кайра тирилүү да, эсеп-кысап да Аллахтын гана кудуретинде экенин далилдейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят адамдын алсыздыгын жана Аллахтын чексиз кудуреттүүлүгүн эскертет. Рухту кайтаруу сыяктуу нерсе адамдын колунан келбей турганын түшүнүү, бизди Теңирге болгон моюн сунууга жана тообо кылууга чакырат.
• Өлүмдүн жана кайра тирилүүнүн чындыгын терең ойлонуу, адамды жакшылык иштерди кылууга, акырет үчүн даярдык көрүүгө түрткү берет.
• Ислам дини адамды акыл-эс менен ой жүгүртүүгө, өзүнүн чындыгын моюн сунууга үндөйт. Бул аят аркылуу ар бир адам өзүнүн жаралганын, Аллахтын алдында жооп берерин эстеп, ыйманды бекем кармоого умтулат.
• Кудайдын кудурети чексиз экенин, Анын эркисиз эч нерсе болбой турганын билүү, ыймандуу адамдын жүрөгүнө тынчтык жана ишеним берет.