سوره واقعه — آیه 87

معانی کلمات:

• تَرْجِعُونَهَا: آن را باز میگردانید (ضمیر «ها» به روح بازمیگردد).
• صَادِقِينَ: راستگویان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، انسانهای منکرِ معاد و حساب و جزا را مورد خطاب قرار میدهد و با بیانی چالشی و قاطع، ناتوانی آنان را در برابر اراده الهی آشکار میسازد. وقتی جانِ انسان به گلوگاه میرسد و لحظه مرگ فرا میرسد، اگر راست میگویید که کسی بر شما قدرتی ندارد و شما خودمختار و بینیاز از خالق هستید، پس چرا نمیتوانید آن روحِ در حال خروج را به بدن بازگردانید؟ این در حالی است که اگر فرضاً شما محاسبه و مجازاتی در کار نباشد و تنها به قدرت خود متکی باشید، باز هم قادر به این کار نیستید. این آیه در حقیقت، سندِ روشنی بر عجز بشر در برابر فرمان خداوند است و نشان میدهد که حیات و ممات، تنها به دست اوست و هیچکس حتی برای لحظهای نمیتواند در این امر دخالت کند. شما نه میتوانید مرگ را از خود دفع کنید و نه میتوانید روح را پس از خروج، به بدن برگردانید؛ پس چگونه ادعای استقلال و انکار قدرت خدا را دارید؟

فواید و درسهای آیه:

• این آیه، انسان را به تواضع در برابر عظمت الهی دعوت میکند و میآموزد که قدرت حقیقی تنها از آنِ خداست و بشر در برابر اراده او هیچ است.
• یادآوری لحظه مرگ و ناتوانی در بازگرداندن روح، انگیزهای برای آمادگی برای آخرت و اصلاح اعمال است تا انسان در دنیا به فکر رستگاری خود باشد.
• این آیه، ایمان به معاد را تقویت میکند؛ زیرا اگر خداوندی که روح را میگیرد، قادر به بازگرداندن آن در قیامت است، پس حساب و جزا قطعی و حتمی خواهد بود.
• انسان را از غرور و تکبر بازمیدارد و به او میآموزد که در برابر فرمان خداوند، تسلیم و خاشع باشد و بهجای انکار، به رحمت و قدرت او پناه ببرد.