سوره انفطار — آیه 9

معانی کلمات:

• کَلَّا: حرف ردع و زجر است؛ یعنی چنین نیست و این سخن شما باطل است.
• بَلْ: حرف اضراب است که برای انتقال از مطلبی به مطلب مهمتر میآید.
• تُکَذِّبُونَ: دروغ میشمارید، انکار میکنید.
• بِالدِّینِ: به روز جزا و حساب و پاداش و کیفر اعمال.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه در آیات پیشین، انسان را از نعمتهای خود آگاه ساخت و او را به شکرگزاری دعوت کرد، در این آیه به سرزنش و توبیخ کسانی میپردازد که در برابر این همه نعمت، راه کفر و طغیان را پیش گرفتهاند. معنای آیه چنین است: چنین نیست که شما گمان میکنید؛ بلکه حقیقت این است که شما روز جزا و حساب را انکار میکنید و به آن ایمان ندارید. این انکار، ریشه اصلی همه گناهان و طغیانهای شماست؛ زیرا اگر کسی به روز حساب و پاداش و کیفر اعمال یقین داشته باشد، هرگز در برابر پروردگارش سرکشی نمیکند و نعمتهای او را کفران نمینماید. آری، این تکذیب روز جزاست که انسان را به غفلت و سرکشی و فراموشی وظایف دینی میکشاند. خداوند با این عبارت، سخنانی را که پیشتر از مشرکان و گناهکاران نقل شده بود، بهطور قاطع رد میکند و علت اصلی انحراف آنان را بیان میفرماید که همان انکار معاد و روز حساب است.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان به روز جزا، نیرومندترین عامل بازدارنده انسان از گناه و انگیزهبخش او برای انجام اعمال نیک است؛ پس هر که این ایمان را در دل خود تقویت کند، زندگیاش سامان مییابد.
• سرچشمه بسیاری از فسادها و طغیانهای بشری، فراموشی یا انکار روز حساب و پاداش و کیفر است؛ بنابراین یادآوری معاد، درمانی شفابخش برای روحهای سرکش است.
• خداوند با مهربانی و حکمت، بندگانش را از عاقبت انکار روز جزا آگاه میسازد تا پیش از فرا رسیدن آن روز، بهسوی ایمان و عمل صالح بازگردند و از عذاب رهایی یابند.
• این آیه نشان میدهد که دین اسلام، دین مسئولیتپذیری است و انسان را در برابر اعمالش پاسخگو میداند؛ این امر به زندگی انسان معنا میبخشد و او را از پوچی و بیهودگی نجات میدهد.