سوره یوسف — آیه 71

معانی کلمات:

• أَقْبَلُوا عَلَیْهِمْ: به سوی آنان روی آوردند و متوجه آنان شدند.
• مَاذَا تَفْقِدُونَ: چه چیز را گم کرده‌اید و از دست داده‌اید؟
• فَقْد: به معنای ناپدید شدن چیزی است به گونه‌ای که جای آن معلوم نباشد.

تفسیر آیه:

هنگامی که کاروان از شهر بیرون رفت و مأمور ندا دهنده، پیکانِ یوسف را در بارِ برادران یافت و فریاد زد: «ای کاروانیان، شما دزد هستید!»، برادران یوسف که خود را بی‌گناه می‌دانستند، با تعجب و نگرانی به سوی آن منادی و همراهانش بازگشتند و رو به آنان کردند و پرسیدند: «چه چیز را گم کرده‌اید که ما را به دزدی متهم می‌کنید؟» آنان نمی‌دانستند که این اتهام، نقشه‌ای از پیش طراحی‌شده برای نگه‌داشتن بنیامین نزد یوسف است. این پرسش نشان‌دهنده آرامش ظاهری و بی‌گناهی آنان در این ماجرا بود، در حالی که سرنوشت آنان به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. انسان در برابر اتهام‌های ناروا باید با متانت و آرامش از خود دفاع کند و بدون هیجان، حقیقت را جویا شود؛ همان‌گونه که برادران یوسف بدون درگیری، پرسیدند: «چه گم کرده‌اید؟»
2. این آیه می‌آموزد که در زندگی، گاهی انسان به چیزهایی متهم می‌شود که هرگز انجام نداده است؛ اما صبر و پرسشِ منطقی، راه را برای روشن شدن حقیقت باز می‌کند.
3. تدبیر الهی در پشت پرده حوادث است؛ برادران یوسف نمی‌دانستند که این اتهام، مقدمه‌ای برای تحقق اراده خداوند و رسیدن به خیر بزرگ‌تری است. این به ما اطمینان می‌دهد که در سختی‌ها و اتهام‌ها، خداوند نقشه‌ای نیکو برای بندگان مؤمن دارد.
4. پرهیز از قضاوت عجولانه و پرسش‌گری قبل از اتهام، از اخلاق والای قرآنی است که جامعه اسلامی را به عدالت و آرامش دعوت می‌کند.