سوره حجر — آيت 15

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• سُكِّرَتْ: بند ڪيون ويون، ڍڪي ڇڏيون ويون، يا اهڙي طرح قابو ڪيون ويون جو ڏسڻ کان محروم ٿي ويون.
• أَبْصَارُنَا: اسان جون اکيون، اسان جي ڏسڻ جي قوت.
• مَّسْحُورُونَ: جادو ٿيل، اهي ماڻهو جن تي جادو ڪيو ويو هجي ۽ جن جي عقل ۽ سمجهه تي اثر پيو هجي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان ڳالهه جي وڏي نشاندهي ڪري ٿي ته جيڪڏهن اسان آسمان جو هڪ دروازو کولي ڏيون ها ۽ اهي ان ۾ چڙهندي چڙهندي آسمان جي عجيب ۽ حيرت انگيز شين کي اکين سان ڏسي وٺن ها، ته به اهي ايمان نه آڻين ها. ان جي بدران اهي چئي ڇڏين ها ته اسان جون اکيون بند ڪيون ويون آهن، اسان کي ڏسڻ کان روڪيو ويو آهي، اسان اهو ڪجهه ڏسي نٿا سگهون. ۽ وڌيڪ چئي ڇڏين ها ته نه، نه، معاملو ان کان به وڌيڪ آهي، اسان تي جادو ڪيو ويو آهي، اسان جي عقل ۽ سمجهه تي جادو جو اثر آهي، ان ڪري اسان کي اهي شيون نظر اچي رهيون آهن جيڪي حقيقت ۾ ناهن. اهي پنهنجي ضد ۽ انڪار جي ڪري هر حقيقت کي رد ڪرڻ لاءِ هر بهاني جو سهارو وٺڻ لاءِ تيار هئا. يعني سندن مسئلو دليلن جي کوٽ نه هئي، پر سندن دليون حق قبول ڪرڻ لاءِ تيار نه هيون.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• حق جي طلب ۾ خلوص ضروري آهي: جيڪڏهن دل ۾ حق قبول ڪرڻ جي نيت ۽ خلوص نه هجي ته دنيا جون سڀ کان وڏيون نشانيون ۽ معجزا به ڪم نه ايندا. اهڙو ماڻهو هر حقيقت کي رد ڪرڻ لاءِ نوان بهانا ڳولي لهندو آهي.
• قرآن ۽ اسلام جي سچائي واضح آهي: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي تاريخي ۽ نفسياتي حقيقتون اسان کي ٻڌائين ٿيون ته انسان جي انڪار جي پويان اڪثر ضد ۽ هٺ هوندي آهي، نه ته دليل جي کوٽ. اهو ئي سبب آهي جو قرآن جو پيغام هر دور ۾ نوان دليل ۽ نوان نشانيون پيش ڪندو رهي ٿو.
• اسلام ۾ عقل ۽ فڪر جي دعوت آهي: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته اکيون کليل رکيون ۽ عقل کي استعمال ڪريو، پر گڏوگڏ دل کي به نرم ۽ حق قبول ڪرڻ لاءِ تيار رکو. اهڙي رويي سان ئي انسان حقيقت تائين پهچي سگهي ٿو.
• صبر ۽ استقامت جي ترغيب: جڏهن اسان ڏسون ٿا ته مخالفين حق کي رد ڪرڻ لاءِ ڪيئن نه ڪيئن بهانا ٺاهيندا آهن، ته اسان کي پنهنجي ايمان تي قائم رهڻ ۽ حق جي دعوت ۾ صبر ڪرڻ جي ترغيب ملي ٿي. الله تعاليٰ جي طرفان مدد ۽ هدايت انهن لاءِ آهي جيڪي سچائي سان حق جي تلاش ڪن ٿا.