سوره مریم — آیه 78

معانی کلمات:

• أَطَّلَعَ الْغَيْبَ: آیا بر غیب آگاهی یافت و آن را مشاهده کرد؟ (یعنی از علم غیب آگاه شد؟)
• عَهْدًا: پیمان و وعده‌ای محکم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سرزنش و توبیخ آن شخص مشرک و متکبر که ادعا می‌کرد در آخرت نیز دارای مال و فرزندان خواهد بود، می‌فرماید: آیا او از غیب آگاه شده و به لوح محفوظ دست یافته است که چنین خبری می‌دهد؟! یا اینکه نزد خدای رحمان پیمان و عهدی گرفته است که قطعاً در آخرت به او مال و فرزند داده خواهد شد؟! هر دو فرض کاملاً باطل و محال است؛ زیرا هیچ کس از غیب آگاه نیست و هیچ پیمانی نیز با خداوند برای چنین وعده‌ای بسته نشده است. او صرفاً از روی جهل و تکبر و خیالات باطل خود چنین سخنانی می‌گوید و گمان می‌کند که در آخرت نیز مانند دنیا از نعمت‌ها برخوردار خواهد بود.

فواید و پیام‌های آیه:

1. انحصار علم غیب در ذات خداوند: هیچ بنده‌ای حتی پیامبران و فرشتگان مقرب، به‌صورت مستقل از غیب آگاه نیستند؛ مگر آنچه خداوند خود بخواهد به آنان بیاموزد. پس ادعای آگاهی از سرنوشت آخرت بدون وحی الهی، گمراهی و جهل محض است.
2. بطلان تکیه بر آرزوهای بی‌اساس: انسان نباید به آرزوهای دور و دراز و خیالات باطل دل خوش کند؛ بلکه باید بداند که رسیدن به نعمت‌های آخرت تنها با ایمان و عمل صالح ممکن است، نه با ادعاهای پوچ.
3. اهمیت عهد و پیمان با خدا: اگر کسی واقعاً با خداوند عهدی بسته باشد، باید آن را با ایمان و اطاعت عملی حفظ کند. اما عهدی که بر اساس گمان و هوس باشد، هیچ ارزشی ندارد و در پیشگاه خداوند پذیرفته نیست.
4. هشدار به مستکبران: این آیه هشداری است برای همه کسانی که با تکبر و غرور، از رحمت خداوند ناامید شده یا به وعده‌های دروغین خود درباره آینده مطمئن هستند؛ چرا که سرنوشت نهایی تنها به دست خداوند حکیم است و هیچ کس از آن بی‌خبر نیست.