سوره مؤمنون — آیه 83

معانی کلمات:

• أَسَاطِيرُ: جمع «أُسطورة» به معنای افسانهها و داستانهای باطل و بیپایهای که حقیقتی ندارند.
• الْأَوَّلِينَ: پیشینیان و گذشتگان.

تفسیر آیه:

مشرکان قریش در پاسخ به دعوت پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) به توحید و باور به رستاخیز، با انکار و استهزا گفتند: «ما و پدرانمان پیش از این نیز چنین وعدهای شنیدهایم؛ یعنی به ما و نیاکان ما گفته شده که پس از مرگ دوباره زنده میشویم و به حساب اعمالمان رسیدگی میشود، اما هرگز چنین چیزی را به چشم ندیدیم و تحقق آن را مشاهده نکردیم. این سخنان چیزی جز افسانههای پیشینیان و دروغهای آنان نیست که سینهبهسینه نقل شده و حقیقتی ندارد.»

آنان با این گفتار، حقیقت معاد را انکار کردند و آن را ساخته و پرداختهی گذشتگان دانستند، غافل از اینکه قدرت خداوند بر آفرینش نخستین، خود گواه روشنی بر امکان بازآفرینی و برپایی رستاخیز است.

فواید و پیامهای آیه:

• انکار حقایق دینی، روشی دیرینه و تکراری از سوی کافران و مشرکان در طول تاریخ بوده است؛ از اینرو مؤمنان نباید از اینگونه سخنان دلسرد شوند.
• تکیه بر «افسانه» خواندن وحی و آموزههای پیامبران، نشانهی ضعف استدلال و ناتوانی مخالفان در برابر منطق و برهان است.
• ایمان به معاد و روز رستاخیز، از ارکان اساسی دین اسلام است و نفی آن، نفی حکمت و عدالت الهی در آفرینش انسان است.
• قرآن کریم با بیان این سخنان مشرکان، به مؤمنان میآموزد که در برابر شبهات و تهمتهای دشمنان، استوار بمانند و به وعدههای الهی اطمینان داشته باشند، چرا که خداوند هرگز خلف وعده نمیکند.