Mo'minun surasi — Oyat 83

Kalimalarning ma'nolari:

• Asotir – avvalgi xalqlarning yozib qoldirgan yolg'on-uyidirmalari, afsona va rivoyatlari. Bu so'z "ustura" (yozilgan narsa) so'zining ko'pligi bo'lib, "o'tmishdagilarning yozib qoldirgan afsonalari" degan ma'noni bildiradi.

Tafsir:

Mushriklar Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga murojaat qilib, masxara va inkor ruhida shunday deyishdi: "Ey Muhammad! Qiyomatda qayta tirilish va hisob-kitob haqidagi bu va'dani bizdan oldin ham ota-bobolarimizga aytishgan edi. Ular ham sen kabi da'vo qiluvchi kishilardan shu gapni eshitganlar, lekin biz ham, ular ham buning amalga oshishini ko'rmadik. Bu da'vo va va'dalar avvalgi o'tgan xalqlarning yozib qoldirgan afsona va uydirmalaridan boshqa narsa emas. Ular ham xuddi shunday so'zlarni aytib, odamlarni aldashgan."

Ular bu so'zlari bilan oxiratni, qayta tirilishni va Allohning va'dasini rad etishni, shuningdek, Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) da'vatini yolg'on deb hisoblashni istashdi. Ular o'zlarining nodonligi va aqlsizligi tufayli, Allohning qudrati cheksiz ekanini va Uning har narsaga qodir ekanini anglamadilar. Ular ota-bobolarining botil e'tiqodiga ergashib, haqiqatni ko'rishdan bosh tortdilar.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga o'tmishdagi xalqlarning ham Payg'ambarlarni yolg'onchiga chiqarishlari, ularning da'vatlarini afsona deb atashlari odatiy hol bo'lganini ko'rsatadi. Bu Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) tasalli beradi va uning qarshisidagi to'siqlar yangi emasligini bildiradi.
• Inson ota-bobolarining e'tiqodini ko'r-ko'rona taqlid qilishdan saqlanishi, aql va dalil bilan haqiqatni izlashi lozim. Chunki ota-bobolarining yo'li har doim ham to'g'ri bo'lavermaydi.
• Qiyomat va qayta tirilish haqidagi va'da Allohning haq va'dasidir. Uning amalga oshishini shoshiltirish yoki inkor etish insonning ojizligidan dalolat beradi. Mo'min kishi Allohning va'dasiga ishonib, sabr qilishi va oxiratga tayyorgarlik ko'rishi kerak.
• Bu oyatda mushriklarning "biz buni ko'rmadik" degan bahonasi asossiz ekani ko'rsatilgan. Chunki inson ko'rmagan narsasini inkor etishi aqlsizlikdir. Allohning qudrati cheksizdir va U xohlagan narsani qilishga qodirdir.