سوره فرقان — آیه 30

معانی کلمات:

• مَهْجُورًا: به معنای رها شده، متروک و وانهاده. یعنی چیزی که کنار گذاشته شده و به آن توجه نمیشود.

تفسیر آیه:

پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) در روز قیامت، در حالی که از رفتار قوم خود شکایت دارد و اندوه خود را به درگاه پروردگار عرضه میکند، میفرماید: «پروردگارا! همانا قوم من این قرآن را رها کرده و متروک ساختند.» این شکایت بیانگر آن است که قوم او (قریش و بهطور کلی مردمی که به سویشان مبعوث شده بود) به جای آنکه به قرآن ایمان بیاورند، به آن تدبر کنند و از دستوراتش پیروی نمایند، آن را کنار گذاشتند و از آن روی گرداندند. آنان نه تنها به آیات آن گوش فرا ندادند، بلکه آن را تکذیب کردند و از عمل به احکام و تلاوت و تفکر در معانی آن سرباز زدند. این آیه هشداری سخت و تهدیدی عظیم برای کسانی است که قرآن را رها میکنند، خواه با ترک تلاوت، خواه با ترک تدبر، خواه با ترک عمل به آن و خواه با ترک تبلیغ و رساندن آن به دیگران. در آن روز، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در پیشگاه خداوند از امت خود گله میکند و این گله، خود گواهی بر قصور و کوتاهی آنان در برابر این کتاب آسمانی است.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت قرآن در نزد پیامبر (ص): این شکایت نشان میدهد که قرآن تا چه اندازه برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) عزیز و گرانقدر بوده است؛ تا جایی که در روز قیامت نیز از رها شدن آن توسط امتش غمگین و شاکی است.
2. هشدار درباره هجر قرآن: این آیه به ما میآموزد که ترک قرآن — چه در قالب نخواندن، چه نفهمیدن، چه عمل نکردن و چه گوش ندادن به آن — گناهی بزرگ است که موجب ناخشنودی خدا و رسول او میشود.
3. لزوم انس دائمی با قرآن: مؤمن باید همواره با قرآن مأنوس باشد؛ آن را تلاوت کند، در معانی آن بیندیشد، به دستوراتش عمل نماید و آن را به دیگران برساند تا از زمره کسانی که قرآن را مهجور ساختند نباشد.
4. مسئولیت امت در قبال قرآن: این آیه یادآور مسئولیت سنگین ما در برابر قرآن است که باید آن را محور زندگی خود قرار دهیم و از آن جدا نشویم، چرا که قرآن نور و هدایتگر بشریت است و رها کردن آن، عامل گمراهی و بدبختی دنیا و آخرت است.