سوره شعرا — آیه 217

معانی کلمات:

• تَوَکَّلْ: اعتماد کن و کار خود را به او بسپار.
• العَزیز: آن که بر همه چیز غالب است و هیچ کس بر او چیره نمیشود.
• الرَّحیم: آن که رحمت و مهربانیاش شامل حال بندگان مؤمن است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) و به تبع آن به همه مؤمنان فرمان میدهد که در تمام امور خود تنها بر خدا توکل کنند و کارهایشان را به او بسپارند. خداوندی که «عزیز» است؛ یعنی قدرتمندی که هرگز مغلوب نمیشود و هیچ دشمنی نمیتواند بر او غلبه کند، و «رحیم» است؛ یعنی مهربانی که بندگان مؤمن خود را یاری میکند و هرگز آنان را تنها نمیگذارد و خوار نمیکند.

این توکل به معنای دست کشیدن از تلاش و اسباب نیست، بلکه به این معناست که انسان پس از انجام وظیفه و تلاش لازم، نتیجه کار را به خدا واگذار کند و بداند که او بهترین حامی و پشتیبان است. خداوندی که از حال بندهاش آگاه است؛ او را در تنهایی و در جمع میبیند، در حال قیام و رکوع و سجود مشاهده میکند، و از نیّت و عمل او باخبر است. او شنونده دعا و ذکر بندگان است و به تمام کارهایشان داناست.

فواید و پیامهای آیه:

• توکل بر خداوند، آرامش و اطمینان قلبی به انسان میبخشد و او را از ترس و نگرانی نسبت به آینده رهایی میبخشد.
• خداوند عزیز است، پس هیچ قدرتی در برابر او توان ایستادگی ندارد؛ بنابراین مؤمن با توکل بر او، از هیچ دشمنی هراس ندارد.
• خداوند رحیم است و رحمتش شامل حال بندگان مؤمن و مطیع میشود؛ پس توکل بر او، امید به یاری و نصرت الهی را در دل زنده میکند.
• این آیه به ما میآموزد که در همه حال، چه در تنهایی و چه در جمع، خداوند ناظر بر اعمال ماست و این آگاهی، انسان را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه ترغیب میکند.
• توکل بر خدا، نشانه ایمان واقعی است و انسان را از وابستگی به غیر خدا و ترس از مخلوقات بازمیدارد و عزت واقعی را برای او به ارمغان میآورد.