سوره شعرا — آیه 93

معانی کلمات:

• مِن دُونِ اللهِ: غیر از خدا، آن معبودهایی که به جای خدا میپرستیدید.
• هَلْ یَنصُرُونَکُمْ: آیا میتوانند شما را یاری کنند و عذاب الهی را از شما دفع نمایند؟
• أَوْ یَنتَصِرُونَ: یا اینکه آیا میتوانند از خودشان دفاع کنند و عذاب را از خویش بازدارند؟

تفسیر آیه:

در این آیه، خداوند متعال صحنهای از روز قیامت را ترسیم میکند که در آن، مشرکان و کافران مورد سرزنش و توبیخ قرار میگیرند. به آنان گفته میشود: کجا هستند آن معبودهایی که به جای خدا میپرستیدید و گمان میکردید که در روز سختی، شفاعت شما را خواهند کرد و یاوری برایتان خواهند بود؟ حال که در این روز دشوار و هولناک گرفتار عذاب الهی شدهاید، آیا آن معبودان میتوانند شما را یاری کنند و این عذاب را از شما دور سازند؟ یا حتی آیا میتوانند به خودشان کمک کنند و عذاب را از خویشتن بازدارند؟ به یقین، هیچ یک از این کارها از آنان ساخته نیست؛ چرا که آنها نه قدرتی دارند و نه مالک هیچ سود و زیانی برای خود یا دیگران هستند. این آیه، نهایت ناامیدی مشرکان را در آن روز نشان میدهد و بطلان شرک و بتپرستی را آشکار میسازد.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و نفی شرک: این آیه به زیبایی نشان میدهد که تنها خداوند قادر است در سختیها یاری رساند و هیچ معبود دیگری حتی به اندازه ذرهای توانایی کمک به خود یا دیگران را ندارد. پس عبادت و امید باید تنها به درگاه او باشد.
• بیداری و عبرت: با تأمل در این صحنه قیامت، انسانِ خردمند درمییابد که تکیه بر غیر خدا، پوچ و بیحاصل است و باید پیش از فرا رسیدن آن روز، به سوی پروردگار مهربان بازگردد و از شرک و گناه توبه کند.
• امید به رحمت الهی: این آیه اگرچه صحنهای از عذاب را نشان میدهد، اما در دل خود دعوتی به رحمت است؛ چرا که هنوز در دنیا فرصت داریم تا با ایمان و عمل صالح، از آن وضعیت رهایی یابیم و به یاری خداوند در دنیا و آخرت دست یابیم.
• محبت به خداوند: وقتی میبینیم که هیچ کس و هیچ چیز جز خدا نمیتواند در روز نیاز، فریادرس باشد، محبت و عشق به خداوند در دل بیشتر میشود و انسان با توکل بر او، آرامش و امنیت واقعی را تجربه میکند.