سوره نمل — آيت 13

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• فَلَمَّا: پوءِ جڏهن.
• جَاءَتْهُمْ: انهن وٽ آيون.
• آيَاتُنَا: اسان جون نشانيون ۽ معجزا.
• مُبْصِرَةً: اهڙيون پڌريون ۽ روشن، جن کي ڏسندڙ چڱي طرح ڏسي ۽ سڃاڻي سگهي، يعني اهي نشانيون پاڻ ۾ ايترو واضح هئا جو حقيقت کي اکين سان ڏسڻ وانگر بيان ڪنديون هيون.
• قَالُوا: انهن چيو.
• هَٰذَا: هيءُ (جيڪو موسىٰ عليه السلام آندو آهي).
• سِحْرٌ: جادو.
• مُّبِينٌ: پڌرو ۽ ظاهر.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ جڏهن فرعون ۽ سندس قوم وٽ اسان جون اهي معجزاتي نشانيون آيون، جيڪي پنهنجي سچائي ۽ روشنيءَ ۾ ايترو ته پڌريون هيون جو هر ڏسندڙ شخص انهن کي ڏسي ۽ سڃاڻي سگهيو ٿي، ۽ اهي نشانيون پنهنجي اندر ۾ اهو ثبوت رکيون ٿي ويون جو حقيقت کي اکين سان ڏسڻ جهڙو يقين ڏيارينديون هيون، تڏهن به انهن ايمان نه آندو، پر انڪار ۽ ضد تي لهي ويا ۽ چوڻ لڳا ته هيءُ جيڪو موسىٰ عليه السلام آندو آهي، اهو هڪ پڌرو ۽ ظاهر جادو آهي. يعني انهن سچي ۽ روشن حق کي جادو سڏي رد ڪرڻ جي حماقت ڪئي، حالانڪه اهي نشانيون جادو نه هيون، پر الله جي طرفان سچيون معجزا هيون، جيڪي نبوت جي تصديق ڪنديون هيون. انهن جي ان انڪار جو سبب حقيقت جي اڻڄاڻائي نه هئي، پر سندن هٺ ۽ ضد هو، جو حق کي مڃڻ کان انڪار ڪري رهيا هئا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• حق جي روشنيءَ کي رد ڪرڻ جو انجام بڇڙو آهي: جڏهن به انسان وٽ الله جون پڌريون نشانيون ۽ دليل اچن، ته انهن کي مڃڻ گهرجي، نه ته انڪار ۽ ضد انسان کي تباهيءَ ڏانهن وٺي وڃي ٿو.
• هٺ ۽ ضد حق کي ڏسڻ کان روڪي ٿو: فرعون ۽ سندس قوم معجزا ڏسي به انهن کي جادو سڏيو، صرف ان ڪري جو اهي حق کي مڃڻ نٿي چاهيا. ان مان سبق آهي ته انسان کي پنهنجي ضد ۽ هٺ کي حق جي آڏو قربان ڪرڻ گهرجي.
• قرآن ۽ اسلام جون تعليمات روشن ۽ واضح آهن: جيئن موسىٰ عليه السلام جون نشانيون پڌريون هيون، تيئن قرآن مجيد ۽ اسلام جون تعليمات به ايترو ته روشن ۽ واضح آهن جو هر عقلمند شخص انهن کي سمجهي ۽ مڃي سگهي ٿو.
• اسلام ۾ دعوت جو اصول: اسان کي اهو سبق ملي ٿو ته اسان کي حق جي ڳالهه کلي ۽ پڌري نموني سان پيش ڪرڻ گهرجي، ۽ جيڪڏهن ڪو انڪار ڪري ته اسان جو ڪم صرف حق بيان ڪرڻ آهي، هدايت الله جي هٿ ۾ آهي.
• قرآن جي عظمت: قرآن مجيد اهڙيءَ طرح تاريخي واقعا بيان ڪري ٿو ته ان مان انسان لاءِ عبرت ۽ نصيحت جا درس ملن ٿا، جيڪي انسان کي اسلام ۽ قرآن جي طرف راغب ڪن ٿا.