Аль Имран сүрәсе — Аять 59

Сүзләрнең мәгънәләре:

• مَثَل — үрнәк, хәл, мисал.
• عِيسَىٰ — Гайсә галәйһиссәлам, Аллаһның пәйгамбәре.
• آدَم — Адәм галәйһиссәлам, кешелек атасы.
• خَلَقَهُ — аны (Аллаһ) халык кылды, яратты.
• مِن تُرَابٍ — туфрактан, җир туфрагыннан.
• كُن فَيَكُونُ — «Бул!» — диде, ул булды (ягъни Аллаһның әмере белән барлыкка килде).

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә Гайсә галәйһиссәламнең гаҗәеп тугылышына җавап бирә. Мәсих Гайсәнең атасыз туганлыгы — Аллаһның кодрәтенә дәлил, әмма ул аны Илаһ яки Аллаһның улы итми. Аның хәле Аллаһ хозурында Адәм галәйһиссәламнең хәленә охшаш: Адәмне Аллаһ туфрактан яратты, аның атасы да, анасы да булмады. Аннары Аллаһ аңа «Бул!» — дип әмер итте, һәм ул кеше булып барлыкка килде. Шулай ук Гайсә дә — Аллаһның кодрәте белән, атасыз туган бәндә. Әгәр Гайсәнең атасыз туганлыгы аны Илаһ дип санауга сәбәп булса, Адәм дә шул ук дәрәҗәдә Илаһ булыр иде, чөнки ул да ата-анасыз туфрактан халык ителгән. Ләкин барча галимнәр Адәмнең — Аллаһның гади бәндәсе икәнлегендә бердәм. Димәк, Гайсә дә — Аллаһның бәндәсе һәм рәсүле, аның тугылышы Аллаһның кодрәтен күрсәтүче могҗиза гына.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһның кодрәте чиксез: Ул теләгән нәрсәне барлыкка китерә, аңа бернинди сәбәпләр дә кирәк түгел. Адәмне туфрактан, Гайсәне атасыз ярату — моның ачык дәлиле.
2. Гайсә галәйһиссәламнең дәрәҗәсе биек, ләкин ул — Аллаһның бәндәсе һәм рәсүле. Аны Илаһ дип санау — тупас хата, чөнки Аллаһ берүзе генә Илаһ.
3. Акыллы кеше охшаш хәлләрдән дөрес нәтиҗә чыгарырга тиеш: Адәмнең туфрактан яратылуы аның бәндәлегенә комачауламаса, Гайсәнең атасыз туганлыгы да аның пәйгамбәрлегенә комачауламый.
4. Бу аять христианнар белән бәхәсләшкәндә көчле дәлил: Гайсәнең могҗизалы тугылышы аның Илаһлыгын исбатламый, киресенчә, Аллаһның кодрәтен һәм Гайсәнең бәндәлеген раслый.