آل عمران سۈرىسى — ئايەت 59

بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم

1. لۇغەت ئىزاھاتى:

• مَثَل: ئوخشاشلىق، مىسال، ھالەت.
• عِيسَى: ئىسا ئەلەيھىسسالام، مەريەم ئەلەيھا السلامنىڭ ئوغلى.
• آدَم: ئادەم ئەلەيھىسسالام، ئىنسانىيەتنىڭ ئاتىسى.
• تُرَاب: توپا، تۇپراق.
• كُن: بول، ۋۇجۇدقا كەل.
• فَيَكُونُ: ئۇ ھالدا ئۇ بولىدۇ، ۋۇجۇدقا كېلىدۇ.

1. ئايەت تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتاسىز يارىتىلىشىنى ئۇنىڭ ئىلاھ ياكى ئاللاھنىڭ ئوغلى بولۇشىغا دەلىل قىلىۋالغان كىشىلەرگە رەددىيە بېرىدۇ. ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ يارىتىلىش مىسالى ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ يارىتىلىش مىسالىغا ئوخشاش. ئادەم ئەلەيھىسسالامنى ئاللاھ تائالا تۇپراقتىن ياراتقان، ئۇنىڭ ئاتاسىمۇ، ئاناسىمۇ يوق ئىدى. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا «بول» دېگەن، ئۇ دەرھال ئىنسان شەكلىدە ۋۇجۇدقا كەلگەن. شۇڭا ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتاسىز يارىتىلىشى ئۇنىڭ ئىلاھلىقىغا دەلىل بولالمايدۇ، چۈنكى ئادەم ئەلەيھىسسالام ئاتاسىزمۇ، ئاناسىزمۇ يارىتىلغان بولسىمۇ، ھەممە كىشى ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ بەندىسى ئىكەنلىكىنى ئىقرار قىلىدۇ. دېمەك، ئىسا ئەلەيھىسسالاممۇ ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە پەيغەمبىرىدۇر، ئۇنىڭ ئاتاسىز يارىتىلىشى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ ئالامىتىدۇر، ئۇنىڭ ئىلاھلىقىنىڭ دەلىلى ئەمەس.

1. ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالانىڭ قۇدرىتى چەكسىز، ئۇ خالىغان نەرسىنى «بول» دېگەنلا ئەمرى بىلەن يارىتىدۇ.
• ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتاسىز يارىتىلىشى ئۇنىڭ ئىلاھلىقىغا ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دەلىلدۇر.
• ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاتاسىز ۋە ئاناسىز يارىتىلىشى ئىنسانلار ئۈچۈن ئەڭ چوڭ ئىبرەتتۇر.
• ئىسلام دىنى ئەقىل ۋە مەنتىقنى ئاساس قىلىدۇ، ھەقىقەتنى ئېنىق بايان قىلىدۇ.
• ئاللاھنىڭ بەندىلىرى ئىچىدە ئەڭ ئەۋزەللىرى پەيغەمبەرلەردۇر، ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسىدۇر.
• بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ قۇدرىتىنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا ئىمان ئېيتىشقا تەرغىب قىلىدۇ.