سوره آل عمران — آيت 67

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• حَنِيفًا: اهو شخص جيڪو باطل دينن کان منهن موڙي حق دين ڏانهن مائل ٿئي، يعني سڌي راهه تي هجي.
• مُّسْلِمًا: اهو جيڪو الله جي حڪم اڳيان سرڪشي ڪرڻ بدران پنهنجو پاڻ کي سپرد ڪري ڇڏي ۽ ان جي اطاعت ڪندڙ هجي.
• الْمُشْرِكِينَ: اهي ماڻهو جيڪي الله سان گڏ ٻين کي شريڪ ڪن ٿا.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ابراهيم عليه السلام جي باري ۾ ٻڌائي ٿو ته هو نه يهودي هو ۽ نه ئي نصراني، ڇو ته يهوديت ۽ نصرانيت ته سندس وفات کان پوءِ وجود ۾ آيون. پر هو هڪ اهڙو ماڻهو هو جيڪو سڀني باطل دينن کان پاسو ڪري صرف حق دين ڏانهن مائل ٿيو، ۽ پنهنجي پالڻهار جي اڳيان مڪمل طور تي سرڪش ٿي ويو، يعني الله جي حڪمن جي اطاعت ڪندڙ ۽ ان جي توحيد جو قائل هو. هو انهن مشرڪن مان هرگز نه هو جيڪي الله سان ٻين کي شريڪ ڪن ٿا، ۽ نه ئي انهن ماڻهن مان هو جيڪي اڄ پاڻ کي سندس پيروڪار سڏائيندا آهن پر حقيقت ۾ شرڪ ۾ مبتلا آهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت ٻڌائي ٿي ته حضرت ابراهيم عليه السلام جو دين خالص توحيد ۽ اسلام هو، يعني الله جي اڳيان مڪمل سپردگي. ان ڪري مسلمانن کي گهرجي ته هو پنهنجي عقيدي ۾ صاف ۽ سچا رهن ۽ ڪنهن به قسم جي شرڪ کان پري رهن.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته سڀ کان وڏو اعزاز الله جي اطاعت ۽ ان جي توحيد ۾ آهي، نه ته ڪنهن خاص قوم يا فرقي سان وابستگي ۾. جيڪو به الله جي اڳيان جهڪي ۽ نيڪي اختيار ڪري، اهو ئي سچو مسلمان آهي.
• ان ۾ اسان لاءِ ترغيب آهي ته اسان حضرت ابراهيم عليه السلام جي راهه تي هلون، جيڪا سڌي ۽ سولي آهي، ۽ پنهنجي زندگي ۾ الله جي حڪمن کي مڃڻ ۽ ان جي شريعت تي هلڻ ۾ فخر محسوس ڪريون.
• هي آيت اسان کي اهو به ٻڌائي ٿي ته اسلام هڪ آسان ۽ فطري دين آهي، جيڪو هر زمان ۾ سچن نبيئن جو دين رهيو آهي، ۽ ان ۾ داخل ٿيڻ لاءِ صرف سچي دل سان الله ڏانهن رجوع ڪرڻ گهربل آهي.