સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 67

١) શબ્દોના અર્થ:

• حَنِيفًا: સીધા ધર્મ તરફ વળનાર, ખોટા ધર્મોથી દૂર થઈને એક અલ્લાહ તરફ મુખ કરનાર.
• مُسْلِمًا: અલ્લાહ સમક્ષ સંપૂર્ણ આજ્ઞાપાલક, તેની આજ્ઞાઓને વશ થનાર.
• مِنَ الْمُشْرِكِينَ: મુશરિકોમાંથી, એટલે કે અલ્લાહ સાથે બીજાને ભાગીદાર ઠેરવનારાઓમાંથી.

٢) આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં હઝરત ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ની બરાઅત (નિર્દોષતા) બયાન કરે છે. આયતનો અર્થ એ છે કે ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ન તો યહૂદી હતા અને ન તો નસરાની (ખ્રિસ્તી). યહૂદી અને નસરાની ધર્મ તો તેમના પછી જ અસ્તિત્વમાં આવ્યા. વાસ્તવમાં તેઓ તો હનીફ (સીધા ધર્મ તરફ વળનાર) અને મુસ્લિમ (અલ્લાહની આજ્ઞાપાલક) હતા. તેઓ બધા ખોટા ધર્મોથી દૂર થઈને એક અલ્લાહ તરફ મુખ કરનારા અને તેમની આજ્ઞાઓને વશ થનારા હતા. તેઓ અલ્લાહ સાથે કોઈને ભાગીદાર ઠેરવનારાઓમાંથી ન હતા. મુશરિકોનો એ દાવો ખોટો છે કે તેઓ ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ના ધર્મ પર છે, કારણ કે ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) કદી શિર્ક (અલ્લાહ સાથે ભાગીદારી) ન કરનારા હતા.

٣) આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

• તૌહીદ (એકત્વવાદ) ની મહાનતા: ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ને અલ્લાહએ હનીફ અને મુસ્લિમ કહીને તેમની તૌહીદની સ્થિતિને બિરદાવી. આ આપણને શીખવે છે કે સાચો ધર્મ એ જ છે જેમાં ફક્ત એક અલ્લાહની ઇબાદત કરવામાં આવે અને કોઈને ભાગીદાર ન ઠેરવવામાં આવે.
• ઇસ્લામની સર્વવ્યાપકતા: ઇસ્લામ કોઈ નવો ધર્મ નથી, પરંતુ તે તમામ પયગંબરોનો ધર્મ રહ્યો છે. ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) પણ મુસ્લિમ હતા, એટલે કે અલ્લાહની આજ્ઞાપાલક. આ આપણને ઇસ્લામ સાથે જોડાવાનું અને તેના પર ગર્વ કરવાનું શીખવે છે.
• ખોટા દાવાઓનો ખંડન: યહૂદીઓ અને ખ્રિસ્તીઓ ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ને પોતાના ધર્મનો ગણાવતા હતા, પરંતુ અલ્લાહએ તેમના દાવાને ખોટો ઠેરવ્યો. આ આપણને શીખવે છે કે સત્યને ફક્ત અલ્લાહના કલામ (કુરાન) થી જ ઓળખવું જોઈએ, લોકોના દાવાઓથી નહીં.
• શિર્કથી બચવાની તાકીદ: ઇબ્રાહીમ (અલૈહિસ્સલામ) ને મુશરિકોમાંથી ન હોવાનું કહીને અલ્લાહએ શિર્કની ખરાબી દર્શાવી. આ આપણને શિર્કથી સંપૂર્ણ બચવા અને ફક્ત અલ્લાહ પર ભરોસો રાખવાની પ્રેરણા આપે છે