Saffot surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• فَاسْتَفْتِهِمْ: Ulardan so‘rang, xabar oling (ta’na va ogohlantirish tarzida).
• أَشَدُّ خَلْقًا: Yaratilishi jihatidan kuchliroq va mustahkamroq.
• مَّنْ خَلَقْنَا: Biz yaratgan narsalar (osmonlar, yer, farishtalar va boshqa ulkan maxluqotlar).
• طِينٍ لَّازِبٍ: Yopishqoq, bir-biriga yopishib oladigan loy.

Tafsir:

Ey Muhammad! Alloh taolo sizga: “Ushbu qiyomatni inkor etuvchi mushriklardan so‘rab ko‘ring: ularni yaratish og‘iyrоqmi yoki Biz yaratgan osmonlar, yer, farishtalar va boshqa ulkan maxluqotlarnimi?” — deya buyurmoqda. Albatta, ularning yaratilishi bu ulkan narsalarni yaratishdan ancha yengildir. Qachonki Alloh shu ulkan olamlarni yaratishga qodir bo‘lsa, ularni qayta tiriltirish ham Unga oson.

So‘ngra Alloh taolo ularning asl kelib chiqishini eslatib: “Biz ularning otasi Odam alayhissalomni yopishqoq, bir-biriga yopishib oladigan loydan yaratdik”, — deydi. Agar ularning kelib chiqishi shunchalik zaif va oddiy narsadan bo‘lsa, qanday qilib ular qiyomatni inkor etadilar? Qayta tirilish ular uchun oson, chunki ular avval ham yo‘qdan yaratilgan edi. Qayta yaratish esa birinchi yaratishdan osonroqdir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonni o‘z zaifligi va ojizligini tan olishga, Allohning qudrati va buyukligini e’tirof etishga chorlaydi.
2. Osmonlar, yer va barcha maxluqotlarning yaratilishi Allohning cheksiz qudratiga dalildir. Inson shu ulkan olamlar yonida juda kichik va ojizdir.
3. Qiyomat va qayta tirilishni inkor etish aqlsizlikdir, chunki birinchi yaratishga qodir bo‘lgan Zot qayta tiriltirishga ham qodirdir.
4. Insonning asli loydan ekanligi unga kamtarlik va tavozu o‘rgatadi, kibr va takanaburlikdan qaytaradi.
5. Ushbu oyat musulmonni o‘z yaratilishining hikmatlari haqida fikr yuritishga, Allohning ne’matlarini shukr qilishga undaydi.