سوره واقعه — آیه 83

معانی کلمات:

• فَلَوْلَا: هلاّ، چرا نمیکنید؟ (برای تحریض و توبیخ)
• بَلَغَتِ: رسید.
• الْحُلْقُومَ: گلو، حلق (جایی که نفس و روح از آن عبور میکند).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، انسانها را مورد خطاب قرار میدهد و با بیانی توبیخآمیز میفرماید: «پس چرا هنگامی که روح به گلوگاه میرسد (و جان به لب میآید)، شما نمیتوانید کاری از پیش ببرید؟» این آیه اشاره به لحظهی جان کندن و مرگ دارد؛ زمانی که روح از بدن جدا میشود و به حلقوم میرسد. در آن لحظه، انسان در آستانهی مرگ قرار میگیرد و اطرافیان او نیز حاضرند و نظارهگر او هستند، اما هیچکس قادر نیست جلوی مرگ را بگیرد یا روح را به بدن بازگرداند. این صحنه، نشاندهندهی عجز و ناتوانی کامل انسان در برابر ارادهی الهی است. خداوند با این بیان، انسان را به یاد ضعف و ناتوانی خود میاندازد و او را به تفکر در قدرت بیپایان پروردگار دعوت میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به انسان یادآوری میکند که مرگ حقیقتی قطعی و گریزناپذیر است و هیچکس نمیتواند از آن فرار کند؛ بنابراین باید برای آن آماده باشد و اعمال نیک انجام دهد.
• نشان میدهد که انسان در برابر قدرت خداوند ناتوان است و تنها اوست که بر زندگی و مرگ تسلط دارد؛ پس باید در برابر او فروتن و خاشع باشد.
• لحظهی جان کندن، هشداری برای غافلان است تا پیش از فرا رسیدن مرگ، به فکر توبه و بازگشت به سوی خدا باشند و از فرصت زندگی برای کسب رضایت پروردگار بهره ببرند.
• این آیه انسان را به یاد آخرت و حسابرسی الهی میاندازد و او را ترغیب میکند که در دنیا به گونهای زندگی کند که در آن لحظهی حساس، با آرامش و امید به رحمت خدا روبرو شود.