An'om surasi — Oyat 23

Kalimalarning maʼnolari:

• Fitnatuhum: Ularning javobi va soʻzi. Bu yerda “fitna” soʻzi ularning yolgʻon bahonasi va kechirimsiz uzrlarini bildiradi.
• Ma kunnā mushrikīn: Biz mushrik boʻlmagan edik (yaʼni Allohga sherik keltiruvchilardan emas edik).

Tafsir:

Qiyomat kunida Alloh taolo mushriklardan ularning dunyoda ibodat qilgan sheriklari haqida soʻraganda, ularning holati ayanchli boʻladi. Ular oʻsha daʼvatga javoban, gunohlarini yashirish va oqlash uchun yolgʻon qasam ichib: “Allohga qasamki, biz dunyoda mushrik boʻlmagan edik”, deyishadi. Bu ularning oxirgi bahonasi va yolgʻon uzridir. Ammo bu yerda ularning ogʻizlari muhrlanib, qoʻl-oyoqlari va boshqa aʼzolari ularning qilgan amallariga guvohlik beradi. Shunda ularning yolgʻonlari fosh boʻladi va hech qanday bahona ularni qutqara olmaydi. Bu ularning eng katta magʻlubiyati va sharmandaligidir, chunki ularning yolgʻon qasamlari ham ularga foyda bermaydi.

Foydalar:

1. Yolgʻon va aldash — insonni halokatga olib boradigan eng yomon xulqlardan biridir. Mushriklar ham qiyomatda yolgʻon qasam ichib, gunohlarini yashirishga urinadilar, lekin bu ularni qutqara olmaydi.
2. Qiyomat kuni har bir insonning amallari oshkor boʻladi va hatto aʼzolari ham guvohlik beradi. Shuning uchun dunyoda toʻgʻri yoʻldan borish va har bir ishda Allohdan qoʻrqish lozim.
3. Alloh taolo bandalariga nisbatan rahmli va adolatli zotdir. U har bir ishni haqqoniy hal qiladi va hech kimga zulm qilmaydi. Bu moʻminlarga taskin beradi va ularni sabr-qanoatga chorlaydi.
4. Bu oyat insonni dunyoda gunoh qilishdan ogohlantiradi va oxiratdagi hisob-kitobga tayyorgarlik koʻrishga undaydi. Kimki Allohga ixlOS bilan ibodat qilsa va shirkdan saqlansa, qiyomatda xavfsiz boʻladi.